اگر میخواهید که کودک شما در آینده بتواند تصمیمات مالی آگاهانهتری بگیرد و پول خود را به درستی مدیریت کند، بهتر است تا از همان دوران کودکی با شروع آموزش مدیریت مالی به کودکان او را با مواردی همچون ارزش پول، نحوه خرج کردن و اهمیت پس انداز آشنا کنید. در حین این آموزش دقت داشته باشید که کودک شما نیازی به یاد گرفتن مفاهیم پیچیده ندارد از این رو شما میتوانید با قرار دادن کودک در موقعیتهای ساده از جمله خرید کردن یا انجام بازیهای روشگاه محور آموزشهای لازم را اجرا کنید. نکته مهم این است که روش آموزش باید متناسب با سن و میزان درک کودک باشد تا او بتواند مفاهیم مالی را در موقعیتهای واقعی تجربه کند و بهتدریج مسئولیت بیشتری در قبال تصمیمهای خود بر عهده بگیرد.
آموزش مدیریت مالی به کودکان چگونه انجام میشود؟
آموزش مدیریت مالی به کودکان در نگاه اول از نظر بسیاری از والدین دشوار به نظر میرسد در حالی که تنها با رعایت چند ترفند ساده میتوان این کار را انجام داد. در ادامه مراحل این آموزش را گام به گام شرح خواهیم داد:
آموزش تفاوت نیاز و خواسته به کودک
در بحث آموزش مدیریت مالی به کودکان باید ابتدا فرق نیاز و خواسته را به آنها آموزش دهید. شما به عنوان والد یا مربی مهدکودک باید توضیح دهید که برخی هزینهها برای زندگی ضروری هستند در حالی که برخی خریدها صرفا جهت علاقه شخصی یا سرگرمی انجام میشوند. همچنین بهتر است هنگام خرید از کودک بخواهید بین چند گزینه انتخاب کند و درباره اینکه کدام مورد ضروریتر است، با او گفتوگو کنید. این کار به کودک کمک میکند پیش از خرج کردن پول، درباره اولویتهای خود فکر کند.
دادن پول تو جیبی
پول توجیبی میتواند یکی از روشهای تاثیرگذار برای یاد دادن مدیریت مالی به کودکان در نظر گرفته شود اما والدین باید توجه کنند که مقدار آن باید متناسب با سن، نیازها و شرایط کودک باشد. بهتر است تا پس از دادن پول تو جیبی نحوه خرج کردن مقداری از آن را به عهده خود کودک بگذارید، در این هنگام کودک ممکن است ابتدا انتخابهای غیر مناسبی داشته باشد اما تجربه کردن و مشاهده نتیجه تصمیمهای مالی میتواند به او کمک کند مفهوم مسئولیتپذیری را بهتر یاد بگیرد.
آموزش پس انداز و هدف گذاریش
برای اینکه فرزند شما بتواند درک بهتری از مفهوم پس انداز داشته باشد، میتوانید از او بخواهید برای خرید یک وسیله مورد علاقه خود هدف مشخصی تعیین کند و بخشی از پولش را برای رسیدن به آن کنار بگذارد. همچنین استفاده از قلک یا ظرفهای مجزا برای برای پول خرج کردنی و پس انداز نیز میتواند به او در درک این آموزش بیشتر کمک کند.
یه نقل از www.eastspring.com
همانطور که فرزندتان درباره کسب درآمد و تأمین معاش میآموزد، ارزش چیزهای مختلف در زندگی را نیز درک خواهد کرد. برخی از این موارد به پول بیشتری نیاز دارند و این امر مستلزم آن است که بخشی از درآمد خود را پسانداز کنید. اکنون زمان مناسبی است که آن قلک را به خانه بیاورید تا فرزندانتان بتوانند سکهها را درون آن بیندازند.
مشارکت کودک در خرید و مقایسه
شما میتوانید از خریدهای روزمره به عنوان فرصتی مناسب جهت آموزش مدیریت مالی به کودکان استفاده کنید؛ به عنوان مثال هنگام خرید، کودک را در مقایسه قیمت چند محصول و بررسی تفاوت میان گزینهها مشارکت دهید و درباره کیفیت، کاربرد و میزان نیاز به هر محصول با او صحبت کنید. این تجربه به کودک یاد میدهد که برای خرید بهتر، نباید تنها به علاقه یا ظاهر محصول توجه کند و لازم است گزینههای مختلف را با یکدیگر مقایسه کند.
تمرین بودجهبندی و اولویت بندی
کودک شما باید به تدریج این را بیاموزد که میزان بودجه در دسترس او محدود است و نمیتواند به شکل همزمان تمامی خواستههای خود را برآورده کند. برای مشخصتر کردن مفهوم این موضوع والدین میتوانند چند گزینه برای خرج کردن یا پسانداز در اختیار او قرار دهید و از او بخواهید درباره نحوه تقسیم پول تصمیم بگیرد و در نظر داشته باشید که با این کار میتوانید تا حد زیادی مسئولیت پذیری در کودکان را نیز افزایش دهید.
آموزش ارزش کار و کسب درآمد
بهتر است این موضوع را برای فرزند خود مشخص کنید که پول از طریق تلاش بدست میآید و منابع مالی محدود هستند که برای این آموزش شما میتوانید برای برخی کارهای اضافه و متناسب با سن کودک پاداش مالی در نظر بگیرید. هدف از این روش، آشنا کردن کودک با ارزش تلاش، مسئولیتپذیری و ارتباط میان کار و درآمد است.
نحوه آموزش مدیریت مالی به کودکان در سنین مختلف
روشهای ذکر شده در کتاب آموزش سواد مالی به کودکان و سایر روشهای آموزشی زمانی تاثیرگذار هستند که متناسب با سن، درک و تواناییهای کودک باشد. کودک خردسال ابتدا با مفاهیم سادهای مانند شناخت پول و تفاوت نیاز و خواسته آشنا میشود، در سالهای دبستان میتواند پسانداز و پول توجیبی را تمرین کند و در نوجوانی بهتدریج مسئولیت بیشتری در تصمیمهای مالی بر عهده بگیرد.
| سن کودک | روش مناسب آموزش مدیریت مالی |
|---|---|
| ۳ تا ۵ سالگی | آشنایی با پول، شمارش سکهها و مفهوم خرید از طریق بازیهایی مانند فروشگاه و موقعیتهای روزمره |
| ۶ تا ۸ سالگی | آشنایی با ارزش نسبی پول، مقایسه قیمتها، انتخاب با بودجه مشخص و تمرین خرج کردن و پسانداز با پول توجیبی |
| ۹ تا ۱۲ سالگی | تمرین برنامهریزی برای خرج کردن پول، پسانداز برای اهداف مشخص و آشنایی با بودجهبندی ساده |
| دوران نوجوانی | آموزش بودجهبندی، برنامهریزی هزینهها، هدفگذاری مالی، مدیریت پول توجیبی، حساب بانکی و خرید آگاهانه |
آموزش مفاهیم مالی به کودکان خردسال
در سالهای ابتدایی زندگی آموزش مفاهیم مالی باید ساده و برپایه بازی و تجربههای روزمره باشد. از این شما میتوانید کارهایی از جمله آشنایی با مفهوم پول خرد و شمارش پول را هنگام انجام بازیهایی از جمله خرید از فروشگاه با خود تمرین کنید.
آموزش مدیریت مالی به کودکان 3 تا 5 ساله
در این سن، آموزش مالی باید ساده و بیشتر از طریق بازی و موقعیتهای روزمره انجام شود. والدین میتوانند کودک را با پول، شمارش سکهها و مفهوم خرید آشنا کنند و با بازیهایی مانند فروشگاه، انتخاب و پرداخت را به او آموزش دهند.
آموزش مدیریت مالی به کودکان 6 تا ساله
کودک در این سن میتواند ارزش نسبی پول و محدود بودن منابع مالی را بهتر درک کند. والدین میتوانند هنگام خرید، چند گزینه را به او نشان دهند و از کودک بخواهند با مبلغ مشخصی یکی از آنها را انتخاب کند یا قیمت محصولات مشابه را با یکدیگر مقایسه کند. دادن پول تو جیبی متناسب با شرایط کودک نیز میتواند فرصتی برای تمرین خرج کردن و پس انداز باشد.
آموزش مدیریت مالی به کودکان 9 تا 12 ساله
در این سن، کودک آمادگی بیشتری برای برنامهریزی و تصمیمگیری درباره پول خود دارد. میتوان از او خواست بخشی از پول تو جیبی را برای خریدهای روزمره و بخشی را برای یک هدف مشخص پسانداز کند و به تدریج مفهوم بودجه بندی ساده را به او آموزش داد.
آموزش مدیریت مالی به نوجوانان
کاملا مشخص است که افراد در سنین نوجوانی از مسئولیت چیزی بالاتری برخوردار است و میتوان به آنها مفاهیمی از جمله بودجهبندی، برنامهریزی هزینهها و هدف گذاری مالی را جدیتر آموزش داد. در این سن نوجوان میتواند درباره نحوه خرج کردن پول خود تصمیم بگیرد، بخشی از درآمد یا پول توجیبی خود را پسانداز کند و با مفاهیم سادهای مانند حساب بانکی، خرید آگاهانه و مدیریت هزینهها آشنا شود.
چگونه آموزش مالی را با افزایش سن ادامه دهیم؟
آموزش مالی باید همزمان با رشد کودک و افزایش توانایی درک و تصمیمگیری او، از مفاهیم ساده به مهارتهای کاربردیتر گسترش پیدا کند و والدین نیز بهتر است با افزایش سن، مسئولیت بیشتری در تصمیمهای مالی به او بسپارند تا بتواند در موقعیتهای واقعی، نحوه خرج کردن، پسانداز و اولویتبندی هزینهها را تمرین کند. در این مسیر، لازم نیست کودک همیشه بهترین تصمیم را بگیرد، زیرا تجربه پیامد انتخابهای اشتباه نیز میتواند به او کمک کند تا مسئولیتپذیری بیشتری پیدا کند و در آینده درباره مسائل مالی آگاهانهتر تصمیم بگیرد.
5 اشتباه رایج والدین در آموزش مدیریت مالی به کودکان
همانطور که مشخص است والدین نقش مهمی در شکل گیری عادتهای مالی کودکان دارند و در کنار یاد دادن آموزشهای مفید به آنها، ممکن است با انجام برخی رفتارهای اشتباه باعث شکل گیری عادتهای مالی اشتباه در کودکان شوند. در ادامه به بررسی این اشتباهات خواهیم پرداخت:
1. کنترل کامل تصمیمات مالی کودک
اگر والدین همیشه به جای کودک درباره نحوه خرج کردن پول تصمیم بگیرند، فرصت تمرین مهارتهای مالی از او گرفته میشود. بهتر است متناسب با سن، بخشی از تصمیمهای مالی را به کودک بسپارید و در صورت نیاز، به جای تصمیم گیری به جای او، درباره انتخابهای مختلف راهنمایی کنید.
2. موافقت باتمامی خریدهای کودک
برآورده کردن تمام خواستههای مالی کودک میتواند باعث شود تفاوت میان نیاز و خواسته و همچنین مفهوم محدود بودن منابع مالی را به خوبی درک نکند. بهتر است والدین در چنین موقعیتهایی درباره اولویتها و دلیل امکان پذیر نبودن بعضی خریدها با کودک گفتوگو کنند.
3. استفاده مداوم از پول به عنوان پاداش یا تنبیه
استفاده مداوم از پول به عنوان پاداش یا تنبیه این باور را در ذهن کودک تشکیل میدهد که باید به پول به عنوان یک ابزار نگاه کند. از این رو بهتر است آموزش مسئولیت پذیری مالی از این موضوع جدا باشد و پول توجیبی یا پاداش مالی با چارچوب مشخصی در نظر گرفته شود.
4. صحبت نکردن در رابطه با مسائل مالی
کودک بخش زیادی از رفتارهای مالی را از مشاهده والدین یاد میگیرد و سکوت درباره پول میتواند فرصت یادگیری از موقعیتهای واقعی را کاهش دهد. از این رو والدین میتوانند متناسب با سن کودک درباره هزینهها، خرید، پسانداز و دلیل برخی انتخابهای مالی با او صحبت کنند.
5. آموزش بدون فرصت تصمیم گیری
توضیح مفاهیم مالی بهتنهایی برای یادگیری مدیریت پول کافی نیست و کودک باید فرصت داشته باشد آموختههای خود را در موقعیتهای واقعی به کار بگیرد و نتیجه تصمیمهایش را تجربه کند. مشارکت در خریدهای روزمره، تصمیمگیری درباره نحوه خرج کردن پول توجیبی و تعیین هدف برای پسانداز، به کودک کمک میکند مفاهیم مالی را از حالت تئوری خارج کند و به مهارتهای عملی تبدیل کند.
جمع بندی
در کنار آموزش مدیریت پول، آشنایی متناسب با سن کودک با مفاهیم اقتصادی میتواند درک او را از دنیای مالی گستردهتر کند. آموزش اقتصاد به کودکان در سنین پایین میتواند با مفاهیمی مانند کار، درآمد، قیمت و خرید و فروش آغاز شود و در سنین بالاتر، مفاهیمی مانند سرمایهگذاری و آموزش بورس به کودکانبهصورت مقدماتی و متناسب با درک آنها مطرح شود.
در این مسیر، مربی مهدکودک نیز میتواند با استفاده از بازی و فعالیتهای گروهی، مفاهیم مالی را به شکل عملی به کودکان آموزش دهد. همکاری والدین و مربیان و فراهم کردن فرصت برای انتخاب، مقایسه و پسانداز به کودک کمک میکند آموختههای خود را در موقعیتهای واقعی تمرین کند.
سوالات متداول
آموزش مدیریت مالی به کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟
میتوان آموزش مفاهیم ساده مالی را از حدود ۳ سالگی و با بازی و موقعیتهای روزمره شروع کرد.
پول توجیبی چه نقشی در آموزش مالی کودک دارد؟
پول توجیبی به کودک فرصت میدهد خرج کردن، پسانداز و تصمیمگیری درباره پول را در عمل تمرین کند.
نقش مربی مهدکودک در آموزش مالی کودکان چیست؟
مربی میتواند با بازی، فعالیتهای گروهی و موقعیتهای روزمره، مفاهیم ساده مالی مانند خرید، انتخاب و پسانداز را آموزش دهد.
آیا میتوان مفاهیم اقتصادی و بورس را به کودکان آموزش داد؟
بله، مفاهیم اقتصادی و سرمایهگذاری را میتوان متناسب با سن و درک کودک بهصورت ساده و مقدماتی آموزش داد.









