اگر به دنبال فرصتی هستید که فرزندتان بتواند مهارت غذاخوردن مستقل را بیاموزد، یکی از بهترین روشها استفاده از غذای انگشتی برای کودک است. این قبیل غذاها فرصتی در اختیار کودک قرار میهد تا کنار دریافت مواد مغذی، مهارتهای حرکتی و غذا خوردن مستقل را تمرین کند، البته والدین باید توجه داشته باشند که این مرحله باید با دقت انجام شود؛ زیرا اندازه، شکل و بافت نامناسب برخی خوراکیها میتواند خوردن را برای کودک دشوار کند.
تنوع غذاهای انگشتی برای کودکان نیز به والدین کمک میکند تا مواد غذایی مختلفی مانند میوهها، سبزیجات، غلات و منابع پروتئینی را به شکلهای مناسب در برنامه غذایی کودک قرار دهند. مهم است که این غذاها متناسب با توانایی کودک آماده شوند و هنگام خوردن، نظارت کافی وجود داشته باشد. در ادامه این مطلب 20 غذای انگشتی متنوع را معرفی کردهایم که میتوان آنها را با توجه به سن و مهارت کودک آماده کرد و در کنار آن، نکات مهم مربوط به ایمنی و نحوه تغییر بافت و اندازه غذا را نیز بررسی کردهایم.
غذای انگشتی چیست و چه زمانی میتوان آن را شروع کرد؟
غذاهای انگشتی غذاهای نرم و سبکی هستند که کودک قادر است آنها با دست بردارد و به راحتی به سمت دهان خود ببرد . این شیوه علاوه بر کمک به دریافت غذا، فرصت مناسبی برای تمرین گرفتن، هماهنگی دست و دهان و تقویت مهارت غذاخوری مستقل فراهم میکند. معمولاً از حدود ۶ ماهگی و همزمان با آغاز غذای کمکی میتوان این نوع غذاها را در برنامه کودک قرار داد، اما سن بهتنهایی معیار مناسبی نیست و کودک باید از نظر رشدی نیز آمادگی لازم را داشته باشد؛ برای مثال بتواند با حمایت مناسب بنشیند، کنترل خوبی روی سر و گردن داشته باشد و هنگام غذا خوردن بتواند غذا را در دهان خود مدیریت کند.
20 غذای انگشتی برای کودک
از جمله مزایای آماده سازی غذای انگشتی برای کودک میتوان به تقویت مهارت برداشتن، گرفتن و غذا خوردن مستقل اشاره کرد. البته والدین برای انتخاب غذای انگشتی برای کودکان حتما باید به این نکته توجه داشته باشند که غذایی را انتخاب کنند که متناسب با سن کودک و تواناییهایی او باشد تا پس از خوردن برای او مشکلات حساسیتی و گوارشی ایجاد نکند. در ادامه به معرفی 20 مورد از محبوبترین غذاهای انگشتی خواهیم پرداخت:
1. موز نرم
از آنجایی که موز رسیده بافت نرمی دارد و میتوان آن را به راحتی له کرد میتوان از آن به عنوان یکی از مناسبترین گزینهها برای شروع غذای انگشتی یاد کرد. برای تهیه این وعده برای کودک، تنها لازم است تا موز رسیده را به قطعات نسبتاً بزرگ و قابل گرفتن برش دهید تا کودک بتواند آن را با دست بردارد. در طی فرایند غذا خوردن اگر متوجه شدید که موز بیش از حد لغزنده است و کودک نمیتواند آن را در دست خود نگه دارد، میتوانید به سطح آن مقدار کمی پودر جو دوسر بپوشانید.
2. آووکادو
آووکادو با داشتن بافت نرم و چربیهای مفید میتوانید گزینه مناسبی به عنوان غذای انگشتی برای کودک 9 ماهه یا کودکان بزرگتر باشد. برای آماده سازی این وعده مجدد آن را به قطعات بزرگ برش بزنید تا کودک به راحتی آن را بردارد و در صورت لزوم و برای از بین سطح لیزی آن میتوانید از آرد جو استفاده کنید.
3. گلابی نرم یا بخارپز
گلابی رسیده و نرم را میتوان به صورت قطعاتی در اختیار کودک قرار داد تا بهراحتی آن را در دست بگیرد. اگر گلابی سفت است، بهتر است ابتدا آن را کمی بخارپز کنید تا بافت آن نرمتر شود. در ادامه پوست و دانههای گلابی را جدا کنید و قبل از دادن به کودک مطمئن شوید که قطعه میوه با فشار ملایم انگشتان بهراحتی له میشود.
4. خربزه بدون دانه
برای تهیه خربزه برای کودکان تنها کافی است تا آن را به قطعات کشیده و قابل گرفتن تقسیم کرده و سپس پوست و دانههای آن را جدا کنید. توجه کنید که در این وعده از قرار دادن قطعات گرد و لغزنده خربزه خودداری کنید زیرا شکل غذا باید به گونهای باشد که کودک بتواند آن را بهراحتی در دست بگیرد.
5. خیار پوست کنده
خیار را پوست بگیرید و به قطعاتی با اندازه مناسب برش دهید تا کودک بتواند آن را بهراحتی در دست بگیرد و بخورد. برای کودکان کمسن بهتر است خیار کاملاً نرم باشد و پوست و قسمتهای سفت دانه آن جدا شود، زیرا خیار خام ممکن است برای برخی کودکان سفت و لغزنده باشد.
6. هویج پخته یا بخارپز شده
از آنجایی که هویج خام ممکن است برای بعضی کودکان سفت باشد بهتر است آن را بپزید یا بخارپز کنید که کودک بتواند آن را راحتتر دردست بگیرد. هویج پخته با داشتن طعم ملایم و شیرینی طبیعی میتواند گزینه مناسبی جهت غذای انگشتی برای کودک یک ساله باشد.
7. کدو حلوایی پخته
کدو حلوایی پس از پخت بافتی نرم و قابل له شدن پیدا میکند و به همین دلیل میتواند گزینه مناسبی برای غذای انگشتی کودک باشد. آن را به قطعات نسبتاً بزرگ و قابل گرفتن برش دهید و بهخوبی بپزید تا کاملاً نرم شود بهطوری که قطعه کدو با فشار ملایم انگشتان بهراحتی له شود. در نهایت توجه داشته باشید که اگر کدو پس از پخت همچنان سفت است، بهتر است آن را در اختیار کودک قرار ندهید.
8. زمینی نرم یا توپک سیب زمینی
سیبزمینی را میتوان آبپز یا بخارپز کرد تا کاملاً نرم شود و سپس آن را به قطعاتی با اندازه مناسب برای گرفتن کودک تقسیم کرد. همچنین میتوانید از سیبزمینی پخته و لهشده، توپکهای نرم تهیه کنید تا کودک بتواند آن را با دست بردارد و بهراحتی بخورد. در هر دو روش، بافت سیبزمینی باید بهقدری نرم باشد که با فشار ملایم انگشتان بهراحتی له شود و بهتر است بدون نمک زیاد، ادویه تند یا سرخ کردن عمیق آماده شود.
9. پاستا پخته شده
پاستای کاملاً پخته و نرم میتواند گزینه مناسبی برای غذای انگشتی کودک باشد، زیرا کودک میتواند آن را با دست بردارد و بهتدریج با بافت و طعم غذا آشنا شود. برای این منظور، پاستا را کمی بیشتر از حالت معمول بپزید تا کاملاً نرم شود و انواع فرمی یا رشتههای کوتاه را انتخاب کنید که گرفتن آنها برای کودک آسانتر باشد. بهتر است در مراحل ابتدایی، پاستا را بدون سسهای شور و تند یا همراه با مقدار کمی سس ملایم به کودک بدهید تا طعم طبیعی غذا برای او قابل تشخیص باشد.
10. تخم مرغ پخته
تخم مرغ منبع مناسبی از مواد مغذی و پروتئین است و شما میتواند از آن به عنوان یک گزینه مناسب برای تقویت مهارت غذا خوردن کودک خود استفاده کنید. این غذا میتواند یک ی صبحانه مقوي غذای انگشتی برای کودک 9 ماهه باشد اما باید توجه داشته باشید که هنگام تهیه آمن از افزودن نمک زیاد به آن خودداری کنید.
11. نان نرم
نان نرم و تازه میتواند گزینه مناسبی برای صبحانه انگشتی کودک باشد و بهتر است آن را به شکل نوار هایی با اندازه مناسب برش دهید تا کودک بتواند بهراحتی آن را در دست بگیرد و قسمتهای بسیار سفت یا خشک را نیز جدا کنید. در نهایت برای ایجاد تنوع در رژیم غذایی میتوانید از نانهای سبوسدار یا تهیهشده از غلات مختلف استفاده کنید.
12. پنیر پاستوریزه
پنیر پاستوریزه و کمنمک میتواند در کنار نان نرم یا سبزیجات پخته، گزینه مناسبی برای غذای انگشتی کودک باشد و بهتر است به قطعاتی با اندازه مناسب برش داده شود تا کودک بتواند آن را بهراحتی در دست بگیرد. هنگام انتخاب پنیر، به میزان نمک و بافت آن توجه کنید و از پنیرهای بسیار شور، سفت یا لغزنده و همچنین قطعات بیش از حد کوچک استفاده نکنید. این ماده غذایی را میتوان متناسب با سن کودک در کنار سایر مواد غذایی متنوع قرار داد.
1.3.کوفته گوشت چرخ کرده
برای تقویت مهارت غذا خوردن فرزندتان میتوانید گوشت خرچ کرده را با موادی مانند سیبزمینی پخته، تخممرغ یا سبزیجات نرم ترکیب و به شکل کوفتههای کوچک و کاملاً پخته آماده کنید. هنگام تهیه به این نکته توجه داشته باشید که کوفته باید با فشار ملایم بهراحتی له شود و قسمتهای سفت یا خشک نداشته باشد. تا کودک از خوردن آنها امتناع نکند.
14. مرغ نرم و تکه تکه شده
برای تهیه مرغ برای کودک یک تکه بدون استخوان انتخاب کنید و سپس آن را به شکل نوارهای نرم و قابل بریدن برش دهید. هنگام غذا خوردن توجه داشته باشید که تکههای خشک و سفت مرغ خودداری کنید، زیرا جویدن آنها برای کودک دشوارتر است.
15. ماهی پخته و بدون استخوان
ماهی کاملاً پخته و نرم میتواند تنوع خوبی در منابع پروتئینی غذای کودک ایجاد کند و بهتر است پس از پخت، بافت آن بهراحتی با فشار انگشتان له شود. پیش از سرو، ماهی را با دقت از نظر وجود استخوان بررسی کنید و در صورت نیاز پوست و قسمتهای سفت آن را جدا کنید. نوع ماهی و مقدار مصرف نیز باید متناسب با سن کودک و توصیههای تغذیهای مربوط به آن انتخاب شود.
16. برنج کته یا توپی
برای تهیه یک وعده مغذی میتوانید برنج کته شده به شکل لقمههای منسجم در آورید و در صورت تمایل آن را را با سبزیجات نرم، گوشت چرخکرده کاملاً پخته یا حبوبات ترکیب کنید تا به یک غذای متفاوت با ارزش بالا تبدیل شود.
17.لوبیا یا حبوبات نرم شده
حبوبات باید کاملاً پخته و نرم باشند تا کودک بتواند آنها را بهراحتی بخورد؛ برای مثال میتوان لوبیای پخته را با سیبزمینی یا سبزیجات نرم ترکیب و به شکل توپکهای نرم درآورد. برای کودکان کوچکتر نیز له کردن حبوبات میتواند خوردن آنها را آسانتر کند، اما دانههای کامل و سفت باید متناسب با توانایی کودک آماده شوند تا خطر گیر کردن غذا کاهش پیدا کند
18. کوکو یا شامی
کوکو یا شامی خانگی را میتوان با موادی مانند سیبزمینی، تخممرغ، گوشت یا سبزیجات تهیه کرد و پس از پخت به قطعات نرم و قابل گرفتن تقسیم کرد. بهتر است این غذاها با روغن کم تهیه شوند و بیش از حد خشک یا سرخشده نباشند تا کودک بتواند آنها را بهراحتی بردارد و بجود. این گزینه میتواند برای غذای انگشتی برای کودک ۱۱ ماهه نیز تنوع مناسبی ایجاد کند.
19. پنکیک یا وافل
پنکیک و وافل خانگی را میتوان با موادی مانند تخممرغ، آرد غلات، جو دوسر یا موز تهیه کرد و بهتر است بافتی نرم و بدون شکر افزوده داشته باشند. پس از آماده شدن، آنها را به نوارهای قابل گرفتن برش دهید تا کودک بتواند بهراحتی آنها را در دست بگیرد و بخورد. پنکیک و وافل را میتوان بهعنوان صبحانه انگشتی کودک در کنار میوههای نرم سرو کرد.
20. کوکی موز و جو دوسر
شما میتوانید با استفاده از موز رسیده و له شده با جو دو سر یک کوکی مقوی برای کودک خود تهیه کنید و در عین حال مهارت غذا خوردن را نیز در او تقویت کنید! هنگام تهیه کوکیهای در نظر داشته باشید که بافت آن باید بهراحتی با فشار ملایم له شود. این گزینه را میتوان در میان غذاهای انگشتی برای کودکان قرار داد، اما بهتر است بخشی از یک رژیم متنوع باشد و جای غذاهای اصلی و مغذی را نگیرد.
آیا کودک بدون دندان میتواند غذای انگشتی بخورد؟
نداشتن دندان نمیتواند مانعی برای خوردن غذای انگشتی باشد زیرا کودکان بدون دندان قادر هستند تا با کمک گرفتن از لثه خود بافتهای نرم را له کنند. برای اطمینان از اینکه چه غذایی برای کودکان بدون دندان مناسب است میتوانید پیش از سرو غذا برای کودک آن را میان دو انگشت خود بگیرد و اگر له شد آن را به خورد کودک بدهید. . میوههای نرم، سبزیجات کاملاً پخته، سیبزمینی و تخممرغ از جمله گزینههای مناسب برای کودکان بی دندان هستند.
به نقل از www.haba-play.com
حتی نوزادان و کودکان خردسال نیز به غذای بزرگسالان علاقه نشان میدهند و پس از گذشت تنها چند ماه، برای گرفتن آن دست دراز میکنند. «فینگرفود» (غذای انگشتی) نهتنها جایگزینی مناسب برای پوره است، بلکه میانوعدهای عالی برای زمانهایی است که بیرون از خانه هستید.
چگونه غذای انگشتی را با افزایش سن کودک تغییر دهیم؟
از آنجایی که با رشید کودک توانایی او برای بنابراین اندازه، شکل و بافت غذای انگشتی نیز باید بهتدریج متناسب با مهارتهای او تغییر کند. در ادامه به بررسی شیوه تغییر غذای انگشتی کودک خواهیم پرداخت:
| سن | مهارت کودک | ویژگی غذای انگشتی |
|---|---|---|
| حدود ۶ تا ۸ ماهگی | بیشتر گرفتن غذا با کف دست | قطعات نسبتاً بزرگ و کشیده، با بافت کاملاً نرم و قابل له شدن |
| حدود ۹ تا ۱۲ ماهگی | گرفتن غذا با شست و انگشت اشاره و کنترل بیشتر | قطعات کوچکتر و نرمتر، با شکل و بافت متنوعتر و نزدیکتر به غذای خانواده |
هنگام تهیه غذای انگشتی برای کودک چه نکاتی را رعایت کنیم؟
برای اینکه غذای انگشتی برای کودک علاوه بر تنوع و جذابیت، متناسب با سن و مهارتهای او باشد، لازم است هنگام انتخاب، آمادهسازی و سرو غذا به چند نکته مهم توجه کنید:
- بافت غذا نرم و متناسب با توانایی کودک باشد.
- دانه، هسته، پوست سفت و استخوان غذا کاملاً جدا شود.
- غذاهای گرد و لغزنده، مانند انگور یا گوجه گیلاسی، به شکل مناسب برش داده شوند.
- کودک هنگام غذا خوردن نشسته و همیشه تحت نظارت بزرگسال باشد.
- در طول هفته، تنوع مناسبی از میوه، سبزیجات، غلات و منابع پروتئینی در اختیار کودک قرار گیرد.
- از افزودن مقدار زیاد نمک و شکر به غذاهای کودک خودداری شود.
جمع بندی
غذای انگشتی برای کودک میتواند علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای غذایی، به تقویت مهارت گرفتن، هماهنگی دست و دهان و یادگیری غذا خوردن مستقل کمک کند. انتخاب این غذاها باید متناسب با سن، توانایی و مهارت کودک انجام شود و با افزایش مهارت او، اندازه و بافت غذا نیز بهتدریج تغییر کند. نرم بودن غذا، حذف دانه، هسته و استخوان و نظارت بر کودک هنگام غذا خوردن از نکات مهمی هستند که باید همیشه مورد توجه قرار گیرند. با ایجاد تنوع در میوهها، سبزیجات، غلات و منابع پروتئینی میتوان تجربهای متنوع و مناسب از غذای انگشتی برای کودک فراهم کرد.
سوالات متدوال
غذای انگشتی را از چند ماهگی میتوان به کودک داد؟
معمولاً غذاهای انگشتی همزمان با شروع غذای کمکی، حدود ۶ ماهگی و پس از مشاهده آمادگی کودک، بهتدریج معرفی میشوند.
آیا نوزاد بدون دندان میتواند غذای انگشتی بخورد؟
بله، به شرطی که غذا کاملاً نرم و متناسب با توانایی کودک آماده شده باشد. برای خوردن غذاهای نرم، داشتن دندان شرط ضروری نیست.
بهترین غذای انگشتی برای شروع چیست؟
غذاهای نرم مانند موز، آووکادو، سبزیجات کاملاً پخته، پاستای نرم و برخی غذاهای تخممرغی میتوانند گزینههای مناسبی باشند.
غذای انگشتی کودک باید چه اندازهای باشد؟
اندازه و شکل غذا باید با مهارت حرکتی کودک هماهنگ باشد. در شروع، قطعات نرم و قابل گرفتن مناسبتر هستند و با پیشرفت مهارت گرفتن، میتوان قطعات کوچکتر را معرفی کرد.








