۱۰ بازی هدفمند برای مهد کودک؛ تقویت مهارت های کودکان پیش دبستانی با بازی

بازی در مهد کودک فقط فرصتی برای سرگرم شدن کودکان و پر کردن زمان بین فعالیت ها نیست. کودک هنگام بازی کردن، تمرین می کند که چطور فکر کند، تصمیم بگیرد، با دیگران ارتباط برقرار کند، حرکت کند و حتی احساسات خود را بهتر بشناسد. به همین دلیل است که در برنامه های پیش دبستانی، انتخاب بازی اهمیت زیادی دارد. یک بازی هدفمند برای مهد کودک می تواند همزمان چند مهارت را درگیر کند، اما وقتی مربی بداند قرار است از هر فعالیت چه چیزی به دست بیاید، بازی از یک سرگرمی معمولی به یک فعالیت هدفمند تبدیل می شود.

بازی هدفمند قرار نیست فضای مهد کودک را شبیه کلاس درس کند. اتفاقا کودک باید همچنان احساس کند در حال بازی و تجربه کردن است. تفاوت در این است که مربی قبل از شروع فعالیت، هدف مشخصی برای آن در نظر می گیرد مثلا تقویت هماهنگی چشم و دست، افزایش تمرکز، تمرین مهارت های اجتماعی یا کمک به رشد زبانی.

بازی هدفمند چیست و چه تفاوتی با بازی معمولی دارد؟

بازی هدفمند در مهد کودک به فعالیتی گفته می شود که کودک در جریان آن، علاوه بر سرگرمی، یک یا چند مهارت مشخص را هم تمرین می کند. این هدف می تواند خیلی ساده باشد؛ مثلا مربی بخواهد توجه کودک را بیشتر درگیر کند، هماهنگی چشم و دست او را تمرین دهد یا فرصت بیشتری برای صحبت کردن و ارتباط با دیگران در اختیارش بگذارد. بنابراین هدفمند بودن بازی به این معنی نیست که کودک باید سر جای خود بنشیند و یک فعالیت آموزشی خشک را انجام دهد. اتفاقا بازی زمانی برای کودک جذاب تر است که آزادی عمل، حرکت و لذت کشف کردن در آن باقی بماند. نقش بازی در یادگیری کودکان هم دقیقا از همین جا اهمیت پیدا می کند و کودک بسیاری از مفاهیم را زمانی بهتر تجربه می کند که در قالب فعالیتی متناسب با سن و علایقش قرار گرفته باشد.

تفاوت اصلی بازی هدفمند با یک بازی معمولی، بیشتر در نحوه انتخاب و اجرای آن توسط مربی است. ممکن است یک بازی ساده مثل توپ بازی، فقط برای سرگرمی انجام شود، اما مربی می تواند همان فعالیت را با یک هدف مشخص اجرا کند. مثلا از کودکان بخواهد توپ را با دست مخالف بگیرند، هنگام گرفتن توپ نام یک رنگ را بگویند یا برای رسیدن به نوبت خود منتظر بمانند. در این حالت، یک فعالیت ساده می تواند همزمان تمرکز، هماهنگی چشم و دست، مهارت زبانی و رعایت نوبت را تمرین کند. بنابراین برای اجرای بازی هدفمند، همیشه به وسایل خاص یا برنامه های پیچیده نیاز نیست. مهم این است که مربی بداند هر بازی قرار است کدام مهارت را در کودک تقویت کند و چطور آن را متناسب با گروه سنی کودکان اجرا کند.

چرا یادگیری از طریق بازی برای کودکان پیش دبستانی اهمیت دارد؟

در سایت UNICEF درباره یادگیری از طریق بازی آمده است:

در محیط های پیش دبستانی، بازی می تواند در شکل های مختلفی مانند بازی با اشیا، بازی تخیلی، بازی با همسالان و بزرگسالان، بازی فردی، مشارکتی و حرکتی انجام شود و نقش مربی این است که با برنامه ریزی و فراهم کردن محیط مناسب، فرصت های یادگیری و تجربه بازی را تقویت کند.

این نگاه برای مهد کودک اهمیت زیادی دارد، چون یادگیری کودکان پیش دبستانی همیشه از طریق توضیح مستقیم اتفاق نمی افتد. کودک ممکن است هنگام ساختن یک سازه با چند قطعه، در حال حل مسئله باشد. زمانی که با دوستش نقش فروشنده و مشتری را بازی می کند، مهارت ارتباطی و اجتماعی را تمرین کند و هنگام دنبال کردن یک مسیر حرکتی، همزمان روی تعادل و هماهنگی بدن خود کار کند. بنابراین مربی می تواند به جای اینکه بازی را صرفا وسیله ای برای سرگرم کردن کودکان بداند، از آن برای ایجاد فرصت های مختلف یادگیری استفاده کند. هدفمند بودن بازی در اینجا به معنای کنترل کامل بازی نیست، بلکه یعنی مربی بداند چه مهارتی را می خواهد تمرین دهد و محیطی فراهم کند که کودک بتواند آن مهارت را در جریان بازی تجربه کند

بازی های هدفمند چه مهارت هایی را در کودکان تقویت می کنند؟

بازی هدفمند می تواند همزمان چند جنبه از رشد کودک را درگیر کند، اما بهتر است برای هر فعالیت یک هدف اصلی در نظر گرفته شود. در این صورت مربی راحت تر می تواند بازی را متناسب با سن و توانایی کودکان انتخاب کند و بعد از اجرای آن ببیند کدام مهارت بیشتر تمرین شده است.

نکته مهم این است که قرار نیست هر بازی فقط یک مهارت را تقویت کند. برای مثال، در یک بازی گروهی ساده ممکن است کودک همزمان منتظر نوبت خود بماند، به صحبت مربی توجه کند، با همبازی خود ارتباط برقرار کند و برای رسیدن به هدف بازی تصمیم بگیرد. بنابراین ارزش بازی هدفمند بیشتر در همین تجربه چندجانبه است، اینکه کودک بدون اینکه احساس کند در حال درس خواندن است، فرصت تمرین مهارت های مختلف را پیدا می کند.

10 بازی هدفمند برای کودکان پیش دبستانی

بازی هدفمند قرار نیست شکل یک کلاس آموزشی خشک و جدی داشته باشد. اتفاقا وقتی فعالیت متناسب با سن کودک و با هدف مشخص طراحی شود، کودک در حالی که مشغول بازی است، مهارت های مختلفی را تمرین می کند. در این بخش 10 فعالیت را معرفی می کنیم که برای فضای مهد کودک و پیش دبستانی قابل اجرا هستند و هر کدام روی یک یا چند مهارت مشخص تمرکز دارند:

1. شکار رنگ و شکل؛ برای تقویت توجه و تشخیص

مربی چند شکل یا وسیله با رنگ های مختلف را در قسمت های مختلف کلاس قرار می دهد و از کودک می خواهد یک رنگ یا شکل مشخص را پیدا کند. برای مثال می تواند بگوید: «یک دایره آبی پیدا کن.» کودک باید بین وسایل مختلف جستجو کند و گزینه درست را انتخاب کند.

برای اینکه بازی کمی چالش برانگیزتر شود، می توان در مرحله بعد دو ویژگی را همزمان وارد بازی کرد؛ مثلا از کودک خواست «یک مربع قرمز» یا «یک دایره زرد» پیدا کند. در این حالت کودک باید همزمان به رنگ و شکل توجه داشته باشد. اگر چند کودک در بازی شرکت می کنند، بهتر است به جای تاکید زیاد بر سرعت، فرصت کافی برای جستجو و پاسخ دادن به همه آنها داده شود.

2. مسیر فرمان ها؛ برای تقویت مهارت های حرکتی درشت

روی زمین یک مسیر ساده طراحی کنید و در قسمت های مختلف آن دستورهای مشخصی قرار دهید. کودک ممکن است در بخش اول روی خط راه برود، در قسمت بعد داخل حلقه بپرد و سپس از کنار یک مانع نرم عبور کند. می توان مسیر را با توجه به فضای مهد و توانایی کودکان کوتاه یا طولانی کرد.

در این بازی بهتر است مربی از ابتدا اجرای صحیح و ایمن حرکت را توضیح دهد. اگر کودک هنوز در انجام یک حرکت مهارت کافی ندارد، هدف بازی نباید برنده شدن باشد. مهم تر این است که کودک بتواند حرکت را با کنترل بیشتری انجام دهد و به تدریج هماهنگی بدن خود را بهتر کند.

3. جعبه لمس و حدس؛ برای تقویت مهارت های حسی و شناختی

برای این بازی به یک جعبه یا کیسه پارچه ای و چند وسیله ساده با جنس و شکل متفاوت نیاز دارید. وسیله را داخل جعبه قرار دهید و از کودک بخواهید بدون نگاه کردن آن را لمس کند و حدس بزند چه چیزی در دست دارد.

بعد از حدس زدن، بازی را به یک گفت وگوی کوتاه تبدیل کنید. از کودک بپرسید:

• نرم است یا سفت؟
• بزرگ است یا کوچک؟
• صاف است یا زبر؟
• چه شکلی دارد؟
• به نظرت برای چه کاری استفاده می شود؟

این فعالیت فقط یک بازی حسی نیست. کودک همزمان ویژگی های یک شیء را بررسی می کند، درباره آن صحبت می کند و تلاش می کند بر اساس اطلاعاتی که از لمس به دست آورده به نتیجه برسد. بنابراین می توان از آن برای تمرین مهارت شناختی، توجه، توصیف کردن و مهارت زبانی هم استفاده کرد.

4. ادامه داستان؛ برای تقویت خلاقیت و مهارت های زبانی

مربی داستانی کوتاه را با دو یا سه جمله شروع می کند و درست در جایی که اتفاق اصلی قرار است رخ دهد، داستان را متوقف می کند.

مثلا:

«صبح که امیر وارد مهد شد، یک جعبه عجیب کنار در دید. وقتی در جعبه را باز کرد…»

حالا نوبت کودکان است که ادامه داستان را بسازند. قرار نیست پاسخ درست یا غلطی وجود داشته باشد. ممکن است یک کودک بگوید داخل جعبه یک حیوان بوده و کودک دیگری تصور کند یک گنج قدیمی پیدا شده است.

در مرحله بعد می توان از کودکان خواست داستان خود را با حرکت و صدا اجرا کنند. مثلا یک کودک نقش شخصیت اصلی را بگیرد و بقیه نقش شخصیت های داستان را بازی کنند. به این شکل، قصه گویی و بازی نمایشی می تواند در قالب یک بازی خلاقانه برای کودک در کنار خلاقیت و مهارت زبانی قرار بگیرد و کودک فرصت پیدا کند ایده خودش را با دیگران به اشتراک بگذارد.

5. پل ساز کوچک؛ برای تقویت حل مسئله و تفکر منطقی

چند وسیله ساختنی در اختیار کودکان قرار دهید و یک مسئله ساده مطرح کنید. مثلا مربی بگوید: «باید یک پل بسازیم که این ماشین بتواند از روی آن رد شود.»

در اینجا لازم نیست مربی روش ساخت پل را از قبل نشان دهد. بهتر است کودک خودش راه حل را امتحان کند. ممکن است سازه در بار اول خراب شود یا برای عبور ماشین مناسب نباشد. کودک می تواند دوباره آن را تغییر دهد و راه دیگری را امتحان کند.

آنچه در این فعالیت اهمیت دارد، نتیجه نهایی نیست. کودک هنگام ساختن و اصلاح کردن، با آزمون و خطا، مقایسه، پیش بینی و اصلاح راه حل روبه رو می شود. این تجربه می تواند به شکل گیری مهارت حل مسئله و تفکر منطقی کمک کند، بدون اینکه بازی حالت یک تمرین آموزشی مستقیم پیدا کند.

6. آینه من باش؛ برای هماهنگی و توجه

دو کودک روبه روی هم قرار می گیرند. یکی از آنها یک حرکت ساده انجام می دهد و کودک دیگر باید همان حرکت را تا حد امکان تقلید کند. حرکت می تواند بالا بردن دست، لمس کردن بینی، چرخاندن سر، بالا بردن یک پا یا حتی ترکیبی از چند حرکت باشد.

بعد از چند دور، نقش کودکان عوض می شود تا هر دو فرصت داشته باشند هم حرکت را طراحی کنند و هم حرکت دوست خود را دنبال کنند.

این بازی به توجه، مشاهده، هماهنگی حرکتی و ارتباط غیرکلامی مربوط می شود. اگر کودکان در شروع بازی دچار مشکل شدند، بهتر است حرکات از یک یا دو حرکت ساده شروع شود و به تدریج ترکیبی شود.

7. فروشگاه کوچک؛ برای تقویت مهارت های اجتماعی و ارتباطی

یک گوشه از کلاس را می توان برای چند دقیقه به یک فروشگاه کوچک تبدیل کرد. چند وسیله یا اسباب بازی را به عنوان کالا در نظر بگیرید و نقش های مختلفی مانند فروشنده، مشتری و مسئول چیدن کالاها را به کودکان بدهید.

کودک در جریان بازی باید سلام کند، درخواست خود را بیان کند، نوبت را رعایت کند، پول فرضی بدهد و صحبت طرف مقابل را بشنود. بعد از چند دقیقه نقش ها را تغییر دهید تا کودکان تجربه های متفاوتی داشته باشند.

این فعالیت نمونه خوبی از بازی گروهی مهد کودک است، چون کودکان در آن فقط کنار یکدیگر بازی نمی کنند، بلکه برای ادامه بازی باید با هم ارتباط برقرار کنند و نقش یکدیگر را در نظر بگیرند. حتی می توان موقعیت هایی مثل تمام شدن یک کالا یا اشتباه در پرداخت را هم وارد بازی کرد تا کودکان درباره راه حل آن با یکدیگر صحبت کنند.

8. چراغ قرمز، چراغ سبز؛ برای تمرکز و کنترل حرکت

در ساده ترین شکل بازی، مربی می گوید «سبز» و کودکان شروع به حرکت می کنند. وقتی کلمه «قرمز» گفته می شود، همه باید متوقف شوند.

بعد از اینکه کودکان با قانون اصلی آشنا شدند، می توان یک مرحله دیگر به بازی اضافه کرد:

در این بازی کودک باید به دستور گوش دهد و در زمان مناسب حرکت خود را تغییر دهد. برای همین می توان از آن برای تمرین تمرکز و توجه، یادآوری قوانین و کنترل حرکت استفاده کرد. بهتر است سرعت بازی متناسب با سن کودکان باشد و فضای کافی برای حرکت در اختیار آنها قرار بگیرد.

9. احساس من را پیدا کن؛ برای تقویت هوش هیجانی

مربی چند حالت ساده مانند خوشحالی، ناراحتی، عصبانیت، ترس و تعجب را با حالت چهره یا کارت نشان می دهد. کودک باید احساس مورد نظر را تشخیص دهد و نام آن را بگوید.

در مرحله بعد می توان بازی را به موقعیت های روزمره نزدیک کرد. مثلا از کودک بپرسید: «اگر دوستت اسباب بازی اش را گم کرده باشد، ممکن است چه احساسی داشته باشد؟» یا «اگر کسی در مهد کودک به تو کمک کند، چه احساسی پیدا می کنی؟»

سپس می توان پرسید: «اگر دوستت ناراحت باشد، چه کاری می توانی انجام بدهی؟»

این قسمت باعث می شود فعالیت فقط به تشخیص حالت چهره محدود نماند و فرصتی برای صحبت درباره احساسات، همدلی و رفتار مناسب با دیگران ایجاد شود.

10. موسیقی و حرکت؛ برای تقویت حافظه، هماهنگی و مهارت اجتماعی

یک حرکت ساده را همراه با یک بخش کوتاه موسیقی اجرا کنید. مثلا مربی دست می زند، یک بار می چرخد و سپس روی زمین ضربه آرامی می زند. کودکان باید ترتیب حرکات را به خاطر بسپارند و آن را تکرار کنند.

بعد از چند بار تمرین، می توان نقش مربی را به یکی از کودکان داد. کودک یک الگوی حرکتی ساده می سازد و بقیه باید آن را دنبال کنند.

این بازی موسیقایی می تواند چند مهارت را همزمان درگیر کند: کودک باید الگو را به خاطر بسپارد، حرکات بدن را با ریتم هماهنگ کند و در فعالیت گروهی مشارکت داشته باشد. اگر از سازهای ساده مانند طبل کودکانه یا سازهای بی خطر استفاده شود، می توان صدا و ریتم را هم وارد بازی کرد. بهتر است الگوها کوتاه و متناسب با سن کودکان باشند تا بازی به یک فعالیت خسته کننده تبدیل نشود.

جدول انتخاب بازی هدفمند بر اساس مهارت کودک

انتخاب بازی هدفمند بهتر است بر اساس مهارتی انجام شود که مربی قصد دارد در کودک تمرین کند. یک بازی می تواند چند مهارت را همزمان درگیر کند، اما مشخص کردن هدف اصلی کمک می کند فعالیت مناسب تری برای هر گروه سنی و هر کودک انتخاب شود.

چطور بازی هدفمند را در مهد کودک اجرا کنیم؟

اجرای بازی هدفمند فقط به انتخاب یک بازی مناسب محدود نمی شود. نحوه معرفی بازی، میزان دخالت مربی و حتی اینکه کودک چقدر فرصت تجربه و اشتباه کردن داشته باشد، می تواند روی نتیجه فعالیت اثر بگذارد. برای اینکه بازی از حالت یک سرگرمی ساده خارج شود و واقعا فرصتی برای تمرین مهارت باشد، می توان این مراحل را دنبال کرد:

1.قبل از شروع بازی، هدف اصلی را مشخص کنید.

مشخص کنید قرار است کودک در این فعالیت بیشتر روی چه چیزی کار کند مثلا تمرکز، مهارت حرکتی، حل مسئله یا ارتباط با دیگران.

2. بازی را متناسب با سن و توانایی کودکان انتخاب کنید.

یک فعالیت ممکن است برای کودک بزرگتر جذاب باشد اما برای کودک کوچکتر بیش از حد دشوار یا خسته کننده شود. سطح بازی باید با توانایی واقعی گروه هماهنگ باشد.

3. دستور بازی را کوتاه و روشن توضیح دهید.

توضیحات طولانی معمولا باعث می شود کودک اصل بازی را فراموش کند. بهتر است قانون اصلی را با چند جمله ساده بیان کنید.

4. ابتدا یک بار بازی را خودتان نشان دهید.

وقتی کودک اجرای بازی را می بیند، بهتر می تواند متوجه شود که از او چه انتظاری می رود. برای فعالیت های حرکتی، این کار اهمیت بیشتری دارد.

5. اجازه دهید کودک تا حد امکان خودش راه حل را پیدا کند.

مربی قرار نیست در تمام مراحل پاسخ درست را به کودک بگوید. گاهی بهتر است فقط یک سوال یا راهنمایی کوتاه مطرح شود تا کودک خودش راه حل را امتحان کند.

6. اگر بازی برای کودک سخت بود، قانون آن را ساده تر کنید.

می توان تعداد مراحل را کمتر کرد، زمان بیشتری در اختیار کودک گذاشت یا بخشی از دستور را حذف کرد. هدف این است که کودک بتواند در فعالیت مشارکت کند و به تدریج مهارت خود را بهتر کند.

7. موفقیت را فقط با برنده شدن تعریف نکنید.

در بازی های هدفمند، تلاش کودک، رعایت نوبت، پیدا کردن یک راه حل جدید، همکاری با دوستان و بهتر انجام دادن یک مهارت نسبت به قبل هم می تواند یک موفقیت محسوب شود.

نقش مربی در بازی های هدفمند چیست؟

مربی در بازی هدفمند فقط مجری بازی نیست. او باید ببیند کودکان در جریان فعالیت چطور واکنش نشان می دهند، کجا به کمک نیاز دارند و چه زمانی بهتر است کمی چالش به بازی اضافه شود. گاهی یک بازی ساده می تواند برای یک کودک خیلی راحت و برای کودک دیگری دشوار باشد. به همین دلیل، مشاهده و همراهی مربی بخش مهمی از اجرای بازی هدفمند است.

مربی نباید همه چیز را از قبل تعیین کند

مربی بهتر است قبل از شروع، چارچوب بازی و هدف آن را مشخص کند، اما همه مراحل را برای کودک تعیین نکند. کودک باید فرصت داشته باشد خودش چیزی را امتحان کند، اشتباه کند و راه دیگری را انتخاب کند. برای مثال، اگر قرار است کودکان با وسایل ساختنی یک سازه درست کنند، لازم نیست مربی از ابتدا بگوید هر قطعه دقیقا کجا قرار بگیرد.

گاهی یک سوال ساده بیشتر از یک توضیح طولانی به کودک کمک می کند. مثلا می توان پرسید: «فکر می کنی اگر این قطعه را اینجا بگذاری چه اتفاقی می افتد؟» یا «چطور می توانیم کاری کنیم که این سازه محکم تر بماند؟» در این حالت مربی به جای حل کردن مسئله، کودک را به فکر کردن و تجربه کردن هدایت می کند.

همچنین بهتر است مربی فقط به نتیجه نهایی توجه نکند. نحوه همکاری کودک با دوستانش، میزان تمرکز او، تلاشی که برای حل یک مشکل انجام می دهد و حتی واکنشی که بعد از اشتباه نشان می دهد، اطلاعات مهمی درباره روند یادگیری او در اختیار مربی قرار می دهد.

هدف بازی باید با توانایی کودک هماهنگ باشد

هدفمند بودن بازی به این معنا نیست که فعالیت باید حتما دشوار باشد. اگر بازی بیش از حد سخت باشد، ممکن است کودک خیلی زود احساس ناتوانی کند و علاقه خود را به ادامه فعالیت از دست بدهد. از طرف دیگر، اگر فعالیت بیش از حد ساده باشد، فرصت چندانی برای تجربه و یادگیری جدید ایجاد نمی کند.

برای مثال، اگر هدف تقویت مهارت حرکتی ظریف است، فعالیت نباید آنقدر دشوار باشد که کودک از همان ابتدا نتواند آن را انجام دهد. می توان ابتدا از مهره های بزرگ تر یا قطعاتی که گرفتن آنها آسان تر است استفاده کرد و بعد، متناسب با توانایی کودک، سطح فعالیت را کمی بالاتر برد.

همین اصل در بازی های حرکتی، فکری، زبانی و گروهی هم کاربرد دارد. مربی باید سطح بازی را با سن، توانایی و شرایط همان گروه تنظیم کند. این موضوع حتی در برنامه ریزی لیست آموزش های مهد کودک هم اهمیت دارد، چون فعالیت های آموزشی زمانی برای کودک قابل استفاده تر هستند که با سطح رشدی و توانایی های او هماهنگ باشند. گاهی حتی یک تغییر کوچک در قانون بازی کافی است تا کودکی که در فعالیت شرکت نمی کرد، بتواند وارد بازی شود و تجربه موفقی داشته باشد.

برای اجرای بازی های هدفمند چه وسایلی لازم است؟

برای اجرای بیشتر بازی های هدفمند در مهد کودک، به وسایل پیچیده یا تجهیزات تخصصی نیاز نیست. بسیاری از فعالیت ها را می توان با وسایلی که معمولا در کلاس وجود دارد طراحی کرد و حتی یک وسیله ساده را برای چند بازی با هدف های متفاوت به کار برد.

نکته مهم این است که هدفمند بودن بازی به معنی استفاده از اسباب بازی های گران قیمت یا تجهیزات خاص نیست. یک جعبه مقوایی ساده می تواند در یک فعالیت به وسیله بازی حسی تبدیل شود و در فعالیتی دیگر بخشی از یک بازی نقش آفرینی باشد. چیزی که به بازی جهت می دهد، بیشتر از قیمت یا پیچیدگی وسیله، هدف فعالیت و شیوه همراهی مربی است.

بازی هدفمند را با بازی آزاد اشتباه نگیریم

در مهد کودک قرار نیست هر بازی حتما یک هدف آموزشی از پیش تعیین شده داشته باشد. بازی آزاد هم بخش مهمی از تجربه کودک است و به او اجازه می دهد انتخاب کند، محیط را کشف کند، ایده خودش را دنبال کند و بدون اینکه مدام منتظر دستور مربی باشد، با دیگران یا با وسایل اطرافش بازی کند. به همین دلیل، بهتر است بازی هدفمند و بازی آزاد در برنامه مهد کودک در کنار هم قرار بگیرند، نه اینکه یکی جای دیگری را بگیرد.

در نتیجه، هدفمند بودن یک فعالیت بیشتر به این معناست که مربی بداند در یک بازی مشخص چه مهارتی را می خواهد تمرین کند، نه اینکه تمام بازی های کودکان را به فعالیت های آموزشی از پیش طراحی شده تبدیل کند. گاهی یک بازی ساده که کودک خودش انتخاب کرده و مسیر آن را تعیین می کند، می تواند به اندازه یک فعالیت برنامه ریزی شده برای تجربه و رشد او ارزشمند باشد.

اشتباهات رایج هنگام اجرای بازی های هدفمند در مهد کودک

بازی هدفمند زمانی نتیجه بهتری دارد که متناسب با سن، توانایی و علاقه کودک اجرا شود. چند اشتباه ساده می تواند باعث شود فعالیت از حالت بازی خارج شود و برای کودک جذابیت خود را از دست بدهد.

1. تبدیل بازی به کلاس درس: اگر مربی مدام دنبال پاسخ درست و نتیجه مشخص باشد، کودک ممکن است احساس کند در حال امتحان دادن است. بازی باید همچنان فضای تجربه و لذت داشته باشد.
2. انتخاب بازی سخت تر از توانایی کودک: فعالیتی که بیش از حد دشوار باشد، می تواند کودک را دلسرد کند. بهتر است بازی از سطح ساده شروع شود و با توانایی کودک، کمی چالش بیشتری پیدا کند.
3. اصرار به برنده شدن: هدف بازی هدفمند همیشه بردن نیست. تلاش کردن، تمرین یک مهارت و مشارکت در فعالیت اهمیت بیشتری دارد.
4. مقایسه کودکان با یکدیگر: گفتن اینکه «ببین دوستت چقدر بهتر انجام داد» می تواند اعتماد به نفس کودک را کاهش دهد. پیشرفت هر کودک بهتر است با عملکرد قبلی خودش سنجیده شود.
5. نادیده گرفتن علاقه کودک: اگر کودک به فعالیتی علاقه نشان نمی دهد، بهتر است دلیل آن بررسی شود و در صورت امکان شکل بازی تغییر کند. گاهی یک تغییر کوچک می تواند دوباره کودک را به فعالیت علاقه مند کند.

بنابراین بخش زیادی از نتیجه بازی به خود فعالیت مربوط نمی شود، بلکه به شیوه اجرای آن توسط مربی بستگی دارد. اگر مربی قانون بازی را بیش از حد سخت کند، کودک را با بقیه مقایسه کند یا مدام برای رسیدن به یک نتیجه مشخص به او فشار بیاورد، حتی یک بازی ساده و مناسب هم ممکن است برای کودک خسته کننده شود. در مقابل، مربی آگاه می داند چه زمانی باید بازی را ساده تر کند، چه زمانی به کودک فرصت بیشتری بدهد و چطور از دل یک فعالیت معمولی، فرصتی برای تقویت مهارت هایی مثل تمرکز، حل مسئله، خلاقیت یا ارتباط با دیگران ایجاد کند.

به همین دلیل، آشنایی با شیوه کار با کودک و روش طراحی و اجرای فعالیت های مناسب، یکی از پایه های مهم مربیگری در مهد کودک است. اگر قصد دارید این مهارت ها را به صورت اصولی یاد بگیرید و برای کار در مهد کودک آمادگی بیشتری داشته باشید، می توانید دوره آموزش مربی مهد کودک  را بررسی کرده و با سرفصل های آموزشی، شرایط شرکت و نحوه ثبت نام آشنا شوید.

سوالات متداول

بازی هدفمند در مهد کودک چیست؟

بازی هدفمند فعالیتی است که علاوه بر ایجاد سرگرمی، با توجه به یک هدف مشخص مانند تقویت تمرکز، مهارت حرکتی، حل مسئله، خلاقیت یا مهارت اجتماعی طراحی یا انتخاب می شود.

بهترین بازی هدفمند برای کودکان پیش دبستانی چیست؟

یک بازی واحد برای همه کودکان بهترین نیست. انتخاب بازی باید بر اساس سن، توانایی کودک، تعداد کودکان و مهارتی که مربی قصد تقویت آن را دارد انجام شود.

آیا بازی های هدفمند باید حتما آموزشی باشند؟

خیر، بازی هدفمند می تواند کاملا سرگرم کننده باشد. تفاوت آن در این است که مربی می داند قرار است کودک در جریان بازی چه تجربه یا مهارتی را تمرین کند.

چه بازی هایی برای تقویت تمرکز کودکان در مهد مناسب هستند؟

بازی هایی مانند چراغ قرمز و سبز، تقلید حرکات، پیدا کردن رنگ و شکل و بازی های حافظه می توانند کودک را به توجه کردن، دنبال کردن دستور و به خاطر سپردن الگوها وادار کنند.

آیا بازی هدفمند برای همه کودکان یکسان اجرا می شود؟

خیر، مربی می تواند قانون، مدت زمان، تعداد مراحل و میزان دشواری بازی را بر اساس سن و توانایی کودکان تغییر دهد.