روش های آموزش اعضای بدن به کودکان؛ بازی، شعر و آموزش تصویری

شناخت اعضای بدن یکی از اولین چیزهایی است که کودک درباره خودش و دنیای اطرافش یاد می گیرد. وقتی کودک می داند چشم، گوش، بینی، دهان، دست و پا کجاست، کم کم می تواند درباره بدن خودش صحبت کند، نیازهایش را بهتر بیان کند و ارتباط دقیق تری با محیط اطراف داشته باشد. به همین دلیل، آموزش اعضای بدن به کودکان فقط حفظ کردن چند اسم نیست؛ این آموزش می تواند به رشد زبانی، شناختی و حتی تقویت حافظه کودک هم کمک کند.

برای اینکه این مفاهیم برای کودک جذاب و ماندگار شوند، لازم نیست آموزش را شبیه یک کلاس رسمی پیش ببرید. کودکان، به ویژه در سال های پیش دبستانی، بیشتر از طریق بازی، حرکت، شعر، قصه، تصویر و تکرار یاد می گیرند. مثلا وقتی جلوی آینه می ایستید و از کودک می خواهید بینی یا گوشش را نشان دهد، همزمان با آموزش یک بازی ساده هم انجام داده اید. در ادامه، با روش های ساده و خلاقانه آموزش اعضای بدن به کودکان آشنا می شویم که هم در خانه و هم در مهد کودک و پیش دبستانی قابل اجرا هستند.

آموزش اعضای بدن به کودکان از چه سنی شروع می شود؟

آموزش اعضای بدن را لازم نیست تا رسیدن کودک به سن مهد کودک عقب بیندازید. حتی در سال های اول زندگی هم می توان خیلی ساده و در دل فعالیت های روزمره، نام اعضای بدن را به کودک گفت، مثلا هنگام لباس پوشیدن بگویید «بیا دستت را داخل آستین کنیم» یا هنگام شستن صورت، نام چشم، بینی و دهان را تکرار کنید. در این سن قرار نیست کودک فهرست کاملی از اعضای بدن را حفظ کند. هدف بیشتر این است که کم کم بین کلمه، تصویر و عضو بدن ارتباط برقرار کند. به همین دلیل، برای آموزش اعضای بدن به کودک یک ساله بهتر است از چند عضو آشناتر شروع کنید و همان کلمات را بارها در موقعیت های مختلف تکرار کنید.

به نقل از سایت آکادمی اطفال آمریکا:

در فاصله 1 تا 2 سالگی، بسیاری از کودکان می توانند با درخواست بزرگسال به چند عضو بدن اشاره کنند و تا حدود 2 سالگی معمولا تعداد بیشتری از اعضای بدن را می شناسند. این مجموعه همچنین توصیه می کند هنگام آموزش، از نام های واقعی اعضای بدن استفاده شود و به جای اسم های ساختگی، واژه درست به کودک گفته شود؛ روشی که علاوه بر تقویت زبان، صحبت کردن درباره بدن را برای کودک طبیعی تر می کند.

از حدود 3 تا 6 سالگی، آموزش می تواند یک مرحله جلوتر برود. کودک پیش دبستانی معمولا می تواند علاوه بر شناخت و نام بردن اعضای بدن، درباره آنها سؤال کند، در بازی ها به آنها اشاره کند، تفاوت بعضی اعضا را تشخیص دهد و با کمک تصویر یا حرکت، ارتباط بین عضو و کارکرد ساده آن را یاد بگیرد. البته سرعت یادگیری همه کودکان یکسان نیست و بهتر است آموزش را بر اساس توانایی و علاقه خود کودک پیش ببرید، نه اینکه از او انتظار داشته باشید در یک زمان مشخص همه نام ها را بلد باشد.

آموزش اعضای بدن به کودک یک ساله

برای کودک یک ساله، آموزش باید خیلی کوتاه و کاملا عملی باشد. جلوی آینه بنشینید و از او بخواهید چشم، بینی یا دهانش را نشان دهد. موقع حمام، لباس پوشیدن، غذا خوردن یا شانه کردن موها هم می توانید نام اعضای بدن را تکرار کنید. اگر کودک فقط اشاره کرد یا حتی هنوز نتوانست پاسخ بدهد، مشکلی نیست؛ همین ارتباط مداوم بین کلمه و عضو بدن، بخشی از فرایند یادگیری است.

آموزش اعضای بدن به کودکان 3 تا 6 ساله

در این سن می توانید آموزش را از حالت «این چیه؟» فراتر ببرید. مثلا بپرسید «با کدام قسمت بدن می بینیم؟»، «با کدام عضو صداها را می شنویم؟» یا از کودک بخواهید روی تصویر یک آدمک، چشم و گوش را پیدا کند. استفاده از بازی آموزشی، شعر کودکانه، نقاشی و حرکت باعث می شود کودک فقط نام اعضای بدن را حفظ نکند و مفاهیم را در موقعیت های مختلف به کار ببرد.

یک نکته مهم دیگر هم این است که آموزش اعضای بدن می تواند فرصتی برای آموزش حریم بدنی باشد. آکادمی اطفال آمریکا توصیه می کند والدین از سال های اولیه، نام درست اعضای بدن را به کودک یاد بدهند و به تدریج درباره قسمت های خصوصی بدن و حق کودک برای «نه» گفتن به تماس بدنی ناخواسته هم صحبت کنند.

آموزش اعضای بدن به کودکان پیش دبستانی

در سن پیش دبستانی، کودک معمولا آمادگی بیشتری برای یادگیری نام اعضای بدن و استفاده از آنها در جمله دارد. بنابراین بهتر است آموزش فقط به این که «این چشم است» محدود نشود. می توانید از کودک بخواهید عضو مورد نظر را روی بدن خودش، یک عروسک یا تصویر بدن انسان پیدا کند، نام آن را بگوید و بعد درباره کاربرد ساده آن صحبت کند، مثلا «چشم برای دیدن است» یا «با گوش صداها را می شنویم». این شیوه، هم دایره واژگان کودک را بیشتر می کند و هم به رشد شناختی و یادگیری مفاهیم کمک می کند.

در مهد کودک هم می توان همین آموزش را به شکل فعالیت گروهی پیش برد. مثلا مربی نام یک عضو بدن را می گوید و کودکان باید سریع آن را نشان دهند، یا هر کودک یک قسمت از بدن را در نقاشی آدمک رنگ کند و درباره آن چند کلمه توضیح بدهد. ترکیب حرکت، گفت و گو و تصویر باعث می شود کودک فقط شنونده نباشد و خودش در فرایند یادگیری مشارکت کند.

نام اعضای بدن را چگونه به کودکان آموزش دهیم؟

برای شروع، بهتر است نام اعضای بدن را از قسمت هایی انتخاب کنید که کودک هر روز آنها را می بیند و لمس می کند. مثلا به جای اینکه یکباره تعداد زیادی واژه جدید به او یاد بدهید، از سر، چشم، گوش، بینی، دهان، دست و پا شروع کنید و نام هر کدام را در موقعیت های مختلف تکرار کنید. استفاده از آینه هم در این مرحله خیلی کمک کننده است؛ کودک وقتی همزمان عضو مورد نظر را می بیند، به آن اشاره می کند و نامش را می شنود، ارتباط بهتری بین تصویر، کلمه و بدن خودش برقرار می کند.

در ادامه می توانید به تدریج اعضای بیشتری مثل انگشتان، گردن و شکم را وارد بازی ها و فعالیت های روزمره کنید. نکته مهم این است که آموزش شناخت بدن را به حفظ کردن نام اعضای بدن محدود نکنید. از کودک بخواهید عضو مورد نظر را پیدا کند، نشان دهد یا یک حرکت ساده با آن انجام دهد. این کار باعث می شود یادگیری بدن انسان برای او ملموس تر شود و مفاهیم جدید را بهتر به خاطر بسپارد.

اگر کودک هنوز بعضی از این نام ها را به خاطر نمی سپارد، آموزش را متوقف نکنید یا آن را به یک امتحان تبدیل نکنید. همان کلمه را چند روز بعد دوباره در قالب یک بازی یا فعالیت روزمره تکرار کنید. یادگیری در کودکان بیشتر با تکرار و تجربه اتفاق می افتد تا حفظ کردن پشت سر هم چند واژه.

بهترین روش های آموزش اعضای بدن به کودکان

وقتی قرار است کودک نام اعضای بدن را یاد بگیرد، لازم نیست آموزش همیشه با نشستن پشت میز و تکرار کلمه ها انجام شود. اتفاقا برای بیشتر کودکان، وقتی یادگیری با حرکت، بازی و فعالیت همراه می شود، جذاب تر است و فرصت بیشتری برای تکرار پیدا می کند. می توانید از همان چیزهایی که در خانه یا مهد کودک در دسترس دارید استفاده کنید. یک آینه، چند تصویر، مداد رنگی، یک عروسک یا حتی چند دقیقه بازی و شعر کافی است تا آموزش اعضای بدن به یک فعالیت سرگرم کننده تبدیل شود.

1. آموزش اعضای بدن با بازی

بازی یکی از ساده ترین راه ها برای آموزش اعضای بدن به کودکان است، چون کودک در جریان بازی مجبور نیست چیزی را به شکل مستقیم حفظ کند. مثلا روبه روی او بایستید و بگویید «دستت رو نشون بده»، «گوش هات کجاست؟» یا «با پاهات سه بار بپر». بعد از چند بار تکرار، می توانید بازی را کمی چالشی تر کنید و سرعت سوال ها را تغییر دهید یا از کودک بخواهید عضو مورد نظر را روی یک عروسک یا تصویر پیدا کند.

یک بازی دیگر این است که یک دستور حرکتی بدهید، مثلا «دست بزن»، «پات رو بلند کن»، «بینی ات رو لمس کن» یا «سرت رو تکون بده». در این حالت، کودک هم نام عضو را می شنود و همزمان آن را در بدن خودش پیدا و حرکت می دهد. اگر چند کودک در مهد کودک حضور دارند، همین بازی را می توان به صورت گروهی اجرا کرد و از کودکان خواست با شنیدن نام هر عضو، حرکت مشخصی انجام دهند.

2. آموزش اعضای بدن با شعر کودکانه

شعر برای کودکانی که با تکرار و ریتم بهتر ارتباط می گیرند، روش جذابی است. لازم نیست شعر پیچیده یا طولانی باشد، حتی یک شعر کوتاه که نام چند عضو بدن را پشت سر هم تکرار کند، می تواند برای شروع کافی باشد. بهتر است همزمان با خواندن شعر، به عضو مورد نظر اشاره کنید یا از کودک بخواهید همان حرکت را انجام دهد. مثلا وقتی نام دست می آید، کودک دست بزند و هنگام گفتن پا، پاهایش را حرکت دهد.

ترکیب شعر و حرکت باعث می شود کودک یک کلمه را فقط نشنود، بلکه آن را همراه با یک تجربه حرکتی یاد بگیرد. می توانید هر بار فقط چند عضو را وارد شعر کنید و در دفعات بعد اعضای جدیدی به آن اضافه کنید.

3. آموزش اعضای بدن با فلش کارت و تصویر

تصویر برای آموزش مفاهیم جدید به کودکان بسیار کاربردی است، به خصوص وقتی کودک هنوز دایره واژگان زیادی ندارد. می توانید فلش کارت هایی با تصویر واضح اعضای بدن آماده کنید و هر بار یک کارت را نشان دهید. ابتدا نام عضو را بگویید، بعد از کودک بخواهید همان عضو را روی بدن خودش پیدا کند. در مرحله بعد، کارت را کنار بگذارید و ببینید آیا کودک می تواند نام آن را به خاطر بیاورد.

برای کودکان بزرگ تر می توانید کار را کمی جذاب تر کنید و از پازل بدن انسان استفاده کنید. کودک هنگام کامل کردن تصویر، با جای قرار گرفتن اعضای مختلف هم آشنا می شود. این فعالیت علاوه بر یادگیری نام اعضای بدن، می تواند به تقویت حافظه دیداری و هماهنگی چشم و دست هم کمک کند.

4. آموزش اعضای بدن با نقاشی و کاردستی

نقاشی یک آدمک ساده، فرصت خوبی برای آموزش اعضای بدن است. از کودک بخواهید اول سر و بدن را بکشد و بعد چشم، گوش، بینی، دهان، دست و پا را به آن اضافه کند. لازم نیست نقاشی از نظر ظاهری دقیق باشد. مهم این است که کودک هنگام کشیدن یا رنگ کردن، نام قسمت های مختلف را بشنود و خودش آنها را به کار ببرد.

در مهد کودک می توانید این فعالیت را با ساخت آدمک کاغذی، چسباندن اعضای بدن روی یک تصویر یا درست کردن صورت با کاغذ و مقوا ترکیب کنید. این نوع فعالیت ها برای کودکانی که از کار با دست و ساختن چیزهای مختلف لذت می برند، معمولا جذاب تر از آموزش مستقیم هستند.

5. آموزش اعضای بدن با نمایش و حرکت

در نمایش خلاق، کودک فقط نام اعضای بدن را نمی شنود، بلکه خودش وارد فعالیت می شود و از بدنش استفاده می کند. مثلا مربی می تواند نقش یک شخصیت خیالی را بازی کند و از کودکان بخواهد حرکات او را تقلید کنند: دست هایش را بالا ببرد، سرش را تکان دهد، با پاهایش راه برود یا با چشم هایش چیزی را پیدا کند. بعد می توانید از خود کودکان بخواهید یک حرکت را انتخاب کنند و بقیه آن را تکرار کنند.

این روش به ویژه در فعالیت های گروهی مهد کودک کاربرد دارد، چون علاوه بر یادگیری اعضای بدن، فرصت تعامل و مشارکت با دیگر کودکان را هم ایجاد می کند.

6. آموزش با پرسش و پاسخ

گاهی یک سوال ساده می تواند کودک را وادار کند خودش به دنبال پاسخ بگردد. مثلا بپرسید «چشمات کجاست؟»، «با کدام عضو بدن می شنویم؟»، «با چی راه می ریم؟» یا «چند تا انگشت داری؟». برای کودکان کوچک تر، سوال های همراه با اشاره و حرکت مناسب تر هستند و برای کودکان بزرگ تر می توانید سوال هایی درباره کاربرد اعضای بدن هم مطرح کنید.

اگر کودک پاسخ را نمی داند، بهتر است به جای اینکه بلافاصله جواب را بگویید، یک سرنخ کوچک بدهید. مثلا اگر پرسیدید «با چی می بینیم؟»، به چشم های خودتان اشاره کنید. همین فرصت کوتاه برای فکر کردن و پیدا کردن پاسخ، آموزش را فعال تر می کند و به کودک اجازه می دهد در فرایند یادگیری در کودکان نقش داشته باشد. می کند.

بازی آموزش اعضای بدن به کودکان

بازی می تواند آموزش اعضای بدن را از یک فعالیت تکراری به تجربه ای تبدیل کند که کودک خودش در آن نقش دارد. برای این کار لازم نیست وسایل خاصی داشته باشید، حتی چند دقیقه بازی با کودک، یک عروسک یا یک آینه می تواند کافی باشد. بهتر است بازی ها را با توجه به سن کودک انتخاب کنید و وقتی احساس کردید حوصله اش سر رفته، فعالیت را عوض کنید. هدف این نیست که کودک در یک جلسه همه اعضای بدن را یاد بگیرد. تکرار کوتاه و سرگرم کننده در طول روز نتیجه بهتری دارد.

بازی «چشماتو نشون بده»

روبه روی کودک بنشینید و نام یکی از اعضای بدن را بگویید و از او بخواهید آن را نشان دهد. مثلا بپرسید «چشمات کجاست؟» و بعد سراغ گوش، بینی، دهان، دست و پا بروید. وقتی کودک بازی را یاد گرفت، می توانید سرعت سوال ها را کمی بیشتر کنید یا عمدا بین دو عضو مشابه فاصله بیندازید تا ببینید چقدر آنها را به خاطر سپرده است.

بازی «مربی میگه»

در بازی «مربی میگه»، دستورها درباره اعضای بدن هستند. مثلا بگویید: «مربی میگه دستت رو بالا ببر»، «مربی میگه پات رو تکون بده» یا «مربی میگه بینی ات رو لمس کن». برای کودکان بزرگ تر می توانید گاهی دستور را بدون گفتن عبارت «مربی میگه» بدهید تا کودک بیشتر به دستور توجه کند.

پیدا کردن اعضای بدن روی عروسک

یک عروسک بردارید و از کودک بخواهید اعضای مختلف بدن آن را پیدا کند. مثلا بپرسید «چشم عروسک کجاست؟» یا «دستش رو بهم نشون میدی؟». بعد می توانید از کودک بخواهید همان عضو را روی بدن خودش نشان دهد. این جابه جایی بین عروسک و بدن کودک، به او کمک می کند مفهوم اعضای بدن را فقط به یک تصویر خاص محدود نکند.

پازل بدن انسان

پازل بدن انسان برای کودکان بزرگ تر گزینه خوبی است. هنگام کامل کردن پازل، اسم هر قسمت را بگویید و از کودک بخواهید جای آن را مشخص کند. حتی می توانید یک مرحله دیگر به بازی اضافه کنید و بعد از کامل شدن تصویر، چند سوال ساده بپرسید، مثلا «چشم ها کجای سر هستند؟» یا «چند دست داریم؟». این فعالیت علاوه بر آموزش اعضای بدن، می تواند هماهنگی چشم و دست و توجه کودک را هم درگیر کند.

نقاشی آدمک

از کودک بخواهید یک آدمک بکشد و هر بار که قسمت جدیدی به نقاشی اضافه می کند، نام آن را بگوید. اگر مثلا چشم ها را کشید، از او بپرسید «چشم ها کجا هستند؟ با چشم چه کار می کنیم؟». در پایان هم می توانید از کودک بخواهید اعضایی را که در نقاشی جا انداخته پیدا کند. مهم نیست نقاشی از نظر ظاهری کامل یا دقیق باشد. هدف درگیر کردن کودک با مفهوم بدن و نام اعضای آن است.

بازی آینه

جلوی یک آینه بایستید و از کودک بخواهید اعضای مختلف بدن خودش را در آینه پیدا کند. مثلا بگویید «بیا بینی مون رو پیدا کنیم» یا «چشم هات رو توی آینه نشون بده». برای جذاب تر شدن بازی می توانید حرکات مختلف انجام دهید و از کودک بخواهید آنها را تقلید کند، مثلا دست هایش را بالا ببرد، چشم هایش را ببندد یا سرش را آرام به چپ و راست حرکت دهد.

مسابقه اشاره به اعضای بدن

اگر چند کودک دارید، می توانید یک مسابقه ساده برگزار کنید. نام یک عضو بدن را بگویید و کودکان باید هرچه سریع تر آن را نشان دهند. البته بهتر است رقابت را خیلی جدی نکنید و هدف اصلی را یادگیری قرار دهید، مثلا هر کودک که درست پاسخ داد، یک امتیاز بگیرد و در پایان همه کودکان تشویق شوند.

برای اینکه این بازی ها تکراری نشوند، می توانید هر روز فقط یکی دو مورد را انتخاب کنید و در روزهای بعد سراغ بازی دیگری بروید. حتی می توانید چند بازی را با هم ترکیب کنید، مثلا ابتدا با آینه اعضای صورت را پیدا کنید، بعد همان اعضا را روی یک پازل یا نقاشی آدمک نشان دهید. این تغییر کوچک باعث می شود کودک همان مفهوم را از چند مسیر مختلف تمرین کند.

آموزش اعضای صورت به کودکان

بعد از اینکه کودک با چند عضو اصلی بدن آشنا شد، می توانید آموزش را روی اعضای صورت متمرکز کنید. صورت برای شروع آموزش خیلی مناسب است، چون کودک می تواند بیشتر این اعضا را به راحتی در آینه ببیند و روی صورت خودش پیدا کند. بهتر است از چشم، گوش، بینی و دهان شروع کنید و بعد سراغ بخش های دیگری مثل گونه، ابرو و چانه بروید. برای هر عضو هم یک فعالیت کوچک داشته باشید، مثلا برای چشم ها بپرسید «با چشم چه کار می کنیم؟»، برای گوش صدای آرامی پخش کنید و از کودک بخواهید گوش بدهد و برای بینی می توانید درباره بوهای آشنا صحبت کنید.

یک روش ساده دیگر این است که از کودک بخواهید صورت خودش را در آینه نگاه کند و هر عضوی را که نام می برید، نشان دهد. بعد جای سوال و جواب را عوض کنید و از او بخواهید خودش نام عضو را بگوید. این تغییر کوچک باعث می شود کودک فقط از روی عادت اشاره نکند و واقعا نام اعضای بدن را به خاطر بیاورد. برای کودکان پیش دبستانی هم می توانید یک آدمک بکشید و از آنها بخواهید چشم، گوش، بینی و دهان را روی جای درست قرار دهند.

برای جذاب تر شدن فعالیت، می توانید بعد از آموزش چهار عضو اصلی، از کودک بخواهید صورت خودش را نقاشی کند و اعضایی را که یاد گرفته روی نقاشی قرار دهد. اگر چند کودک در مهد کودک هستند، می توانید این فعالیت را به صورت گروهی انجام دهید، مثلا یک کودک نام عضو را بگوید و بقیه آن را روی صورت خودشان نشان دهند. این کار هم تکرار را بیشتر می کند و هم یادگیری فعال را وارد فعالیت آموزشی می کند.

آموزش اعضای داخلی بدن به کودکان

بعد از اینکه کودک با اعضای قابل مشاهده بدن آشنا شد، می توانید خیلی ساده درباره بعضی از اعضای داخلی بدن هم با او صحبت کنید. در این مرحله لازم نیست وارد اصطلاحات پزشکی یا توضیح های پیچیده شوید. کافی است کودک بداند داخل بدن ما هم قسمت های مختلفی وجود دارند که هر کدام کار خاصی انجام می دهند. برای مثال می توانید بگویید قلب در بدن کار می کند و خون را به قسمت های مختلف می رساند، ریه ها به نفس کشیدن کمک می کنند و معده در هضم غذا نقش دارد.

برای آموزش این مفاهیم، استفاده از تصویر بدن انسان، کتاب های تصویری یا یک عروسک آموزشی می تواند خیلی کمک کننده باشد. حتی می توانید دست کودک را روی سینه خودش بگذارید و از او بخواهید ضربان قلبش را احساس کند یا هنگام نفس کشیدن، درباره نقش ریه ها صحبت کنید. این تجربه های ساده معمولا برای کودک قابل درک تر از توضیح های طولانی هستند.

در مورد مغز و استخوان ها هم می توانید توضیحی متناسب با سن کودک بدهید. مثلا بگویید مغز به بدن کمک می کند فکر کند، یاد بگیرد و حرکت های مختلف را کنترل کند و استخوان ها به بدن شکل و استحکام می دهند. هدف از این بخش، یادگیری مفاهیم اولیه و ایجاد یک تصویر ساده از بدن است، نه اینکه کودک در سنین پایین آناتومی بدن انسان را به شکل تخصصی یاد بگیرد.

آموزش اعضای بدن به کودکان با شعر فارسی

شعر وقتی برای آموزش اعضای بدن استفاده می شود، فقط قرار نیست کودک چند کلمه را پشت سر هم بشنود. اگر شعر را با اشاره و حرکت همراه کنید، هر کلمه به یک تجربه تبدیل می شود. مثلا وقتی نام «چشم» می آید، کودک چشم هایش را نشان دهد، با شنیدن «دست» دست بزند و وقتی نوبت «پا» رسید، چند قدم راه برود. این ترکیب شعر، تکرار و حرکت کمک می کند کودک واژه ها را در موقعیت واقعی به کار ببرد.

می توانید شعر را خیلی ساده و ریتمیک بخوانید:

حالا قسمت جالب بازی شروع می شود. بار دوم که شعر را می خوانید، بعضی کلمات را نگویید و اجازه دهید کودک آنها را کامل کند. مثلا بگویید: «چشمام اینجاست، می…» و کودک باید بگوید «بینن». بعد می توانید شعر را با حرکت اجرا کنید: هنگام «دست می زنم» دست بزنید و هنگام «با پا می پرم» یک پرش کوچک انجام دهید.

برای کودکان پیش دبستانی حتی می توانید یک مرحله دیگر هم اضافه کنید: یک کودک شعر را بخواند و بقیه اعضای بدن را با حرکت نشان دهند. این کار شعر را به یک فعالیت گروهی تبدیل می کند و باعث می شود کودک فقط شنونده نباشد.

اگر به دنبال کتاب شعر برای آموزش اعضای بدن هستید، آثاری مانند «تاتی کوچولو می خنده شیرینه مثل قنده: شناخت اعضای بدن» از ناصر کشاورز و کتاب «آموزش اعضای بدن همراه با شعر و رنگ آمیزی» هم با همین هدف منتشر شده اند.

آموزش اعضای بدن به کودکان به انگلیسی

اگر کودک در حال یادگیری زبان انگلیسی است، اعضای بدن می توانند یکی از موضوعات ساده و کاربردی برای شروع واژگان باشند. چون کودک می تواند بیشتر این کلمات را همزمان با شنیدن، روی بدن خودش پیدا کند، یادگیری آنها فقط به حفظ کردن لغت محدود نمی شود. مثلا وقتی می گویید Touch your nose، کودک هم معنی کلمه nose را می شنود و هم باید بینی خودش را لمس کند. همین ارتباط بین کلمه و حرکت، آموزش را برای کودک ملموس تر می کند.

برای شروع بهتر است از کلمات کوتاه و پرکاربرد استفاده کنید و بعد به تدریج واژه های بیشتری اضافه کنید. لازم نیست در هر جلسه تعداد زیادی کلمه جدید آموزش داده شود. چند واژه را انتخاب کنید، آنها را در بازی و فعالیت های روزمره تکرار کنید و وقتی کودک با آنها راحت شد، سراغ کلمات بعدی بروید.

چند بازی ساده برای آموزش اعضای بدن به انگلیسی

یکی از ساده ترین بازی ها، دستورهای کوتاه حرکتی است. مثلا بگویید Touch your eyes و از کودک بخواهید چشم هایش را لمس کند. بعد می توانید دستورهای دیگری مثل Touch your nose، Show me your hands یا Move your feet را امتحان کنید.

بازی «مربی میگه» به انگلیسی: این بازی را می توانید در مهد کودک یا خانه اجرا کنید و در عین حال، چند واژه انگلیسی مربوط به اعضای بدن را هم به کودک یاد بدهید. مربی مثلا می گوید: Touch your ears و کودکان باید گوش هایشان را لمس کنند. بعد دستورهای ساده دیگری مثل Touch your nose، Touch your eyes یا Show me your hands را اجرا کنید. برای کودکان کوچکتر، بهتر است همزمان با گفتن جمله به عضو مورد نظر اشاره کنید تا معنی کلمه را از روی حرکت و موقعیت متوجه شوند. اگر چند کودک در کلاس هستند، می توانید هر بار یکی از آنها را به عنوان «مربی» انتخاب کنید تا یک دستور کوتاه انگلیسی بدهد و بقیه آن را اجرا کنند. این کار هم فضای بازی را شادتر می کند و هم باعث می شود کودک واژه های انگلیسی را در یک موقعیت واقعی و تکرارشونده بشنود.

برای کودکان کوچک تر هم فلش کارت و تصویر گزینه خوبی است. یک تصویر از چشم نشان دهید، کلمه Eye را چند بار تکرار کنید و بعد از کودک بخواهید چشم خودش را نشان دهد. این روش به تدریج بین تصویر، تلفظ، کلمه انگلیسی و عضو بدن ارتباط ایجاد می کند و به تقویت حافظه شنیداری و دیداری کودک کمک می کند.

یک نکته مهم این است که در آموزش زبان به کودکان، تلفظ و استفاده از کلمه در موقعیت واقعی از حفظ کردن فهرست لغات مهم تر است. بنابراین به جای اینکه فقط جدول بالا را چند بار برای کودک بخوانید، از همان کلمات در بازی، شعر، تصویر و حرکت استفاده کنید. مثلا هر بار که دست کودک را می گیرید، بگویید Hand و هنگام راه رفتن درباره Foot صحبت کنید. به این ترتیب، آموزش اعضای بدن به انگلیسی کم کم وارد زندگی روزمره کودک می شود.

چرا آموزش اعضای بدن برای رشد کودک مهم است؟

آموزش اعضای بدن فقط به این درد نمی خورد که کودک بداند «این دست است و این پا». وقتی کودک نام قسمت های مختلف بدن را یاد می گیرد، در واقع بخشی از واژگان مورد نیاز برای صحبت کردن درباره خودش و تجربه های روزمره را نیز یاد می گیرد. مثلا وقتی می تواند بگوید «دستم درد می کند» یا «چشمم را می بندم»، یک تجربه یا مفهوم را با واژه مناسب بیان کرده است. به همین دلیل، آموزش اعضای بدن می تواند در کنار بازی و فعالیت های روزمره به رشد زبانی و افزایش دایره واژگان کودک کمک کند.

از طرف دیگر، این آموزش فقط به شنیدن و تکرار کلمات محدود نمی شود. وقتی از کودک می خواهید یک عضو را روی بدن خودش، تصویر، عروسک یا پازل پیدا کند، باید به شکل و جای آن توجه کند، آن را با چیزی که قبلا دیده مقایسه کند و پاسخ مناسب بدهد. برای مثال، پیدا کردن چشم ها و گوش ها روی تصویر یک آدمک می تواند توجه و حافظه دیداری را درگیر کند و زمانی که کودک دستور «دستت را نشان بده» را می شنود و اجرا می کند، حافظه شنیداری و درک دستور نیز در این فعالیت نقش دارند.

فعالیت های عملی نیز فرصت خوبی برای تقویت هماهنگی چشم و دست و یادگیری مفاهیم فراهم می کنند. کودک می تواند اعضای بدن یک آدمک را ببرد و در جای درست بچسباند، یک پازل بدن انسان را کامل کند یا هنگام نقاشی، چشم، بینی، دهان و دست ها را در محل مناسب قرار دهد. در چنین فعالیت هایی، کودک همزمان با شناخت بدن، مفهوم هایی مانند «بالا و پایین»، «چپ و راست»، «بزرگ و کوچک» و ارتباط میان هر عضو و عملکرد آن را نیز بهتر درک می کند.

شناخت بدن بخشی از شناخت کودک از خودش و محیط اطراف اوست. کودک به تدریج متوجه می شود بدنش از قسمت های مختلفی تشکیل شده و هر قسمت عملکرد خاصی دارد؛ با چشم می بیند، با گوش می شنود، با دست اشیا را لمس می کند و با پا راه می رود. وقتی این مفاهیم در قالب بازی، حرکت و تجربه مستقیم آموزش داده شوند، کودک به جای حفظ کردن چند واژه، ارتباط میان کلمه، عضو بدن و کاربرد آن را یاد می گیرد.

از طرف دیگر، شناخت بدن می تواند با شناخت احساسات نیز ارتباط پیدا کند. کودک وقتی بتواند درباره آنچه در بدن خود احساس می کند صحبت کند، راحت تر می تواند بعضی از تجربه های خود را بیان کند، مثلا بگوید خسته است، جایی از بدنش درد می کند یا هنگام ترس قلبش تند می زند. به همین دلیل، می توان آموزش اعضای بدن را در کنار آموزش احساسات به کودک قرار داد تا کودک به تدریج شناخت بهتری از بدن، احساسات و تجربه های شخصی خود پیدا کند.

آموزش اعضای بدن چه مهارت هایی را در کودک تقویت می کند؟

نقش مربی مهد کودک در آموزش اعضای بدن

مربی مهد کودک می تواند آموزش اعضای بدن را از یک فعالیت ساده برای حفظ کردن واژه ها به بخشی از برنامه آموزشی کودک تبدیل کند. در این روش، آموزش فقط به گفتن نام اعضای بدن محدود نمی شود و مربی با توجه به سن و توانایی کودکان، فعالیت هایی طراحی می کند که آنها را به مشاهده، حرکت، پاسخ دادن و مشارکت تشویق کند. برای مثال، یک کودک پیش دبستانی می تواند در یک فعالیت آموزشی مهد کودک، ابتدا نام یک عضو بدن را بشنود، آن را روی بدن خودش پیدا کند و بعد در یک بازی یا فعالیت گروهی از آن استفاده کند. این شیوه نمونه ای از یادگیری فعال است، زیرا کودک در فرایند آموزش نقش دارد و صرفا شنونده نیست.

فعالیت های مربی برای آموزش اعضای بدن

اجرای این فعالیت ها در قالب آموزش از طریق بازی باعث می شود کودک بدون احساس اینکه در حال امتحان دادن یا حفظ کردن درس است، واژه ها و مفاهیم مربوط به بدن را بارها تمرین کند. فعالیت های گروهی نیز فرصت مناسبی برای تعامل میان کودکان ایجاد می کنند، مثلا کودک باید منتظر نوبت خود بماند، به دستور مربی یا پاسخ همکلاسی ها گوش دهد و گاهی برای پیدا کردن پاسخ با دیگران همکاری کند. بنابراین آموزش اعضای بدن می تواند در کنار هدف اصلی خود، به تمرین مهارت های اجتماعی کودکان نیز کمک کند.

در نهایت، نقش مربی این نیست که کودک را مجبور کند همه نام اعضای بدن را در یک جلسه یاد بگیرد. بهتر است فعالیت ها کوتاه، متنوع و متناسب با سطح یادگیری کودکان باشند و مربی با مشاهده واکنش آنها، میزان دشواری آموزش را تغییر دهد. این رویکرد هم یادگیری را برای کودک جذاب تر می کند و هم به مربی اجازه می دهد آموزش را بر اساس نیاز واقعی گروه پیش ببرد.

یاد دادن انگلیسی به بچه ها وقتی با بازی، حرکت و فعالیت های جذاب همراه باشد، برای خود مربی هم می تواند خیلی شیرین تر و فان تر شود. اگر به آموزش کودکان علاقه دارید و دوست دارید روش های درست کار با بچه ها، طراحی فعالیت های آموزشی و مدیریت کلاس را حرفه ای تر یاد بگیرید، می توانید در مورد دوره آموزش مهد کودک فنی حرفه ای بیشتر مطالعه کنید و ببینید آیا این مسیر برای شما مناسب است یا نه.

در نهایت، مهم ترین نکته این است که کودک احساس نکند در حال حفظ کردن یک درس است. وقتی آموزش با بازی، خنده، حرکت و تجربه همراه شود، هم برای کودک جذاب تر است و هم مربی راحت تر می تواند مفاهیم جدید را به او یاد بدهد.

سوالات متداول

آموزش اعضای بدن به کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟

آموزش شناخت بدن را می توان از حدود 2 سالگی با نام های ساده مثل دست، پا، چشم و دهان شروع کرد. در کودک 3 تا 6 ساله می توان نام اعضای بدن را گسترده تر کرد و از بازی، تصویر و فعالیت های حرکتی کمک گرفت.

بهترین بازی برای آموزش اعضای بدن به کودکان چیست؟

بازی اشاره به اعضای بدن یکی از ساده ترین و جذاب ترین روش هاست مثلا از کودک بخواهید «چشم هات رو نشون بده» یا «با دستت گوشت رو لمس کن». پازل بدن انسان، فلش کارت و بازی های حرکتی هم برای یادگیری فعال مناسب هستند.

چگونه اعضای بدن را با شعر به کودک آموزش دهیم؟

شعرهای کوتاه و ریتمیک را همراه با حرکت اجرا کنید، مثلا هنگام گفتن «چشم» کودک به چشم هایش و هنگام گفتن «دست» به دست هایش اشاره کند. تکرار شعر به تقویت حافظه شنیداری و دایره واژگان کودک کمک می کند.

آموزش اعضای بدن به کودکان به انگلیسی چگونه انجام می شود؟

از واژه های ساده مثل head، eyes، ears، nose، mouth، hand، fingers و foot شروع کنید و آنها را با تصویر، آهنگ و بازی آموزش دهید. آموزش همزمان کلمه و حرکت، یادگیری زبان را برای کودک جذاب تر می کند.

آیا می توان اعضای داخلی بدن را هم به کودکان آموزش داد؟

بله، اما بهتر است برای کودک پیش دبستانی از مفاهیم ساده مثل قلب، مغز، ریه و معده و توضیح های قابل فهم استفاده شود. تصویرسازی، قصه گویی و نقاشی می توانند برای معرفی بدن انسان و اعضای داخلی آن مناسب باشند.