معرفی رشته پرستاری | مراحل ، درآمد و شرایط سنی

پرستاری حرفه‌ای است که علم و هنر را در خدمت مراقبت از انسان‌ها به کار می‌گیرد. این حرفه با تمرکز بر ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماری‌ها و تسکین رنج بیماران، نقش حیاتی در نظام سلامت ایفا می‌کند. پرستاران با دانش تخصصی و تعهد انسانی خود، در خط مقدم مراقبت‌های بهداشتی قرار دارند و به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تیم درمانی، مسئولیت‌هایی از جمله مراقبت پزشکی، حمایت روانی و آموزش به بیماران را بر عهده دارند. نقش کلیدی پرستاران در تضمین کیفیت خدمات درمانی و افزایش رضایت بیماران، آن‌ها را به سرمایه‌های انسانی ارزشمند در نظام سلامت تبدیل کرده است. توانمندسازی و حمایت از جامعه پرستاری، نه‌تنها به بهبود شرایط کاری آن‌ها کمک می‌کند، بلکه ضامن تاب‌آوری و ارتقای سلامت جامعه در مواجهه با بحران‌ها خواهد بود.

اهداف و رسالت آموزش پرستاری

رشته پرستاری به‌عنوان یکی از شاخه‌های اصلی علوم سلامت، ترکیبی از علم، هنر و اخلاق حرفه‌ای است که به ارائه مراقبت‌های جامع و انسانی در راستای تأمین، حفظ و ارتقاء سلامت فرد، خانواده و جامعه می‌پردازد. این مراقبت‌ها ابعاد مختلف جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی را در بر می‌گیرد و از پیشگیری تا نوتوانی را شامل می‌شود .

آموزش پرستاری با هدف تربیت نیروی انسانی آگاه، متعهد و کارآمد طراحی شده است تا پرستاران بتوانند با بهره‌گیری از دانش روز و توانمندی‌های حرفه‌ای، فرصت های شغلی پرستاری مانند خدمات بهداشتی، مراقبتی و توانبخشی را در بالاترین سطح استاندارد ارائه دهند . همچنین، توسعه دانش پرستاری از طریق آموزش و پژوهش، زمینه‌ساز ارتقاء کیفیت مراقبت و پاسخ‌گویی به نیازهای متغیر نظام سلامت است. رتبه قبولی در رشته پرستاری بسته به دانشگاه و سهمیه متفاوت است. برای مثال، در دانشگاه‌های سراسری، رتبه‌های زیر ۱۰,۰۰۰ شانس قبولی بالاتری دارند. پرستاری رشته های متنوعی را شامل می شود. در سایت www.gmercyu.edu می‌خوانیم:

انواع پرستاران با توجه به اینکه رشته پرستاری دائماً در حال تکامل است، می‌توانید انواع مختلفی از پرستاران را داشته باشید. تقاضا برای پرستاران به طور مداوم در حال افزایش است.با وجود این همه تخصص پرستاری، تصمیم‌گیری در مورد اینکه چه نوع پرستاری برای شما مناسب است، می‌تواند دشوار باشد. از یک پرستار انکولوژی گرفته تا یک متخصص پرستاری، برای هر علاقه‌ای یک نوع پرستار وجود دارد. در زیر می‌توانید لیستی از انواع مختلف پرستاران و توضیحات مربوط به ۲۰ تخصص پرستاری با رشد سریع را بیابید.

مهارت‌ها و ویژگی‌های لازم برای پرستاران

مهارت‌ها و ویژگی‌های لازم برای پرستاران، از ارکان اصلی حرفه پرستاری به‌شمار می‌روند که بر کیفیت مراقبت‌ها و سلامت بیماران تأثیر مستقیم دارند. در این راستا، مهارت‌های ارتباطی مؤثر، تصمیم‌گیری سریع، همدلی و توانایی کار تیمی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

مهارت‌های ارتباطی، شامل گوش دادن فعال، بیان واضح و استفاده از زبان بدن مثبت، به پرستاران کمک می‌کند تا ارتباط مؤثری با بیماران، خانواده‌ها و تیم درمانی برقرار کنند. این مهارت‌ها موجب افزایش اعتماد بیمار، کاهش اضطراب و بهبود روند درمان می‌شود.

توانایی تصمیم‌گیری سریع در شرایط بحرانی، از ویژگی‌های ضروری پرستاران است. آن‌ها باید قادر باشند در مواقع اضطراری، با ارزیابی دقیق وضعیت بیمار، اولویت‌بندی اقدامات و اجرای سریع آن‌ها، جان بیمار را نجات دهند.
همدلی، به معنای درک و احساس همراه با بیمار، یکی دیگر از ویژگی‌های کلیدی پرستاران است. این ویژگی باعث می‌شود تا پرستار نیازهای روانی و عاطفی بیمار را شناسایی کرده و با ارائه حمایت‌های مناسب، به بهبود وضعیت روحی و جسمی او کمک کند.

توانایی کار تیمی نیز از مهارت‌های ضروری پرستاران است. آن‌ها باید قادر باشند در تیم‌های چندرشته‌ای با پزشکان، سایر پرستاران و کادر درمانی همکاری کنند تا مراقبت‌های جامع و مؤثری ارائه دهند.

در مجموع، پرستاران با برخورداری از این مهارت‌ها و ویژگی‌ها، می‌توانند در ارائه مراقبت‌های مؤثر و باکیفیت به بیماران نقش بسزایی ایفا کنند و به ارتقای سلامت جامعه کمک نمایند.

شاخه های گوناگون شغل پرستاری

در حال حاضر، پرستاری به دو حوزه اصلی تقسیم می‌شود: پرستاری در بیمارستان و پرستاری در منزل. این دو حوزه از انواع پرستاری با وجود اشتراکات در هدف اصلی خود که ارائه مراقبت‌های بهداشتی با کیفیت است، تفاوت‌های قابل توجهی در محیط کاری، نوع مسئولیت‌ها و مهارت‌های مورد نیاز دارند.

پرستاران بیمارستانی در محیط‌های بالینی مانند بخش‌های اورژانس، مراقبت‌های ویژه و اتاق عمل فعالیت می‌کنند. آن‌ها به ارائه مراقبت‌های فوری و تخصصی برای بیماران با شرایط حاد می‌پردازند و معمولاً در تیم‌های چند تخصصی همکاری می‌کنند. این پرستاران با استفاده از تجهیزات پیشرفته و تحت نظارت مستقیم پزشکان، نقش حیاتی در تثبیت وضعیت بیماران ایفا می‌کنند.

پرستار در منزل

در مقابل، پرستاران مراقبت در منزل مسئول ارائه مراقبت‌های بهداشتی به بیماران در خانه‌هایشان هستند. این پرستاران با بیماران مسن، مبتلایان به بیماری‌های مزمن یا افرادی که از جراحی بهبود می‌یابند، کار می‌کنند. وظایف آن‌ها شامل مراقبت از زخم‌ها، مدیریت داروها، آموزش بیمار و خانواده، و نظارت بر وضعیت سلامت بیمار است. یکی از چالش‌های اصلی در این حوزه، کار مستقل و تصمیم‌گیری بالینی بدون دسترسی فوری به تیم‌های پزشکی است.

یکی از تفاوت‌های مهم بین این دو حوزه، نیاز به مهارت‌های ارتباطی و همدلی است. پرستاران مراقبت در منزل باید توانایی برقراری ارتباط مؤثر با بیماران و خانواده‌های آن‌ها را داشته باشند و در مواقعی که بیمار تنهاست، نقش حمایتی و مشاوره‌ای ایفا کنند. این پرستاران باید به ابعاد عاطفی، روانی و معنوی بیمار توجه داشته باشند و در صورت لزوم، حمایت‌های روحی و معنوی ارائه دهند. توانایی مدیریت شرایط بحرانی و تصمیم‌گیری مستقل نیز از ویژگی‌های ضروری در این حوزه است.

در نهایت، هر دو حوزه پرستاری با چالش‌ها و مسئولیت‌های خاص خود همراه هستند و انتخاب بین آن‌ها بستگی به مهارت‌ها، علایق و توانایی‌های فردی پرستاران دارد. ویژگی‌های کلیدی پرستار در منزل  که در آموزش پرستاری آکادمی سلامت مورد توجه قرار می گیرد چنین است:

1. مهارت‌های ارتباطی قوی: توانایی برقراری ارتباط مؤثر با بیمار و خانواده‌اش برای ایجاد اعتماد و اطمینان.

2. همدلی و صبر: درک احساسات بیمار و پاسخ‌دهی با شکیبایی به نیازهای او.

3. توانایی تصمیم‌گیری مستقل: قابلیت ارزیابی وضعیت بیمار و اتخاذ تصمیمات مناسب در مواقع ضروری.

4. مدیریت شرایط بحرانی: آمادگی برای مقابله با وضعیت‌های اضطراری و ارائه مراقبت‌های فوری.

5. دانش فنی و تخصصی: آشنایی کامل با مراقبت‌های پزشکی مورد نیاز بیماران در منزل

6. قابلیت تطبیق‌پذیری: توانایی سازگاری با محیط‌های مختلف و شرایط متغیر بیماران.

7. حفظ حریم خصوصی: رعایت اصول اخلاقی و حفظ اطلاعات محرمانه بیمار.

8. توانایی آموزش به خانواده: ارائه راهنمایی‌های لازم به خانواده برای ادامه مراقبت از بیمار.

9. مدیریت زمان: برنامه‌ریزی مؤثر برای انجام وظایف مختلف در طول روز.

10. پایش و گزارش‌دهی: نظارت مستمر بر وضعیت بیمار و ارائه گزارش‌های دقیق به پزشک معالج.

این ویژگی‌ها به پرستاران خانگی امکان می‌دهد تا مراقبت‌هایی جامع و مؤثر را در محیط منزل ارائه دهند، که نقش بسزایی در بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.

نقش‌ها و مسئولیت‌های پرستار

پرستاران در نظام سلامت نقش‌های متنوع و حیاتی ایفا می‌کنند که فراتر از مراقبت‌های بالینی است و ابعاد آموزشی، حمایتی، مدیریتی و تحقیقاتی را نیز در بر می‌گیرد.

•  نقش مراقبتی: پرستاران با ارائه مراقبت‌های جامع به بیماران، نه‌تنها به بهبود وضعیت جسمی آن‌ها کمک می‌کنند، بلکه با توجه به جنبه‌های روانی، اجتماعی و معنوی، به ارتقای کیفیت زندگی بیماران می‌پردازند. این مراقبت‌ها شامل پایش وضعیت سلامت، اجرای دستورات درمانی، و حمایت از بیماران در فرآیند بهبودی است.
• نقش آموزشی: آموزش به بیماران و خانواده‌های آن‌ها درباره بیماری‌ها، روش‌های پیشگیری، و مراقبت‌های پس از ترخیص، از وظایف کلیدی پرستاران است. این آموزش‌ها به بیماران کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتر، نقش فعالی در مدیریت سلامت خود ایفا کنند.
• نقش حمایتی: پرستاران با حمایت عاطفی و روانی از بیماران، به کاهش اضطراب و استرس آن‌ها کمک می‌کنند. همچنین، آن‌ها مدافع حقوق بیماران هستند و در مواقع لزوم، از آن‌ها در برابر تصمیمات نادرست یا ناعادلانه حمایت می‌کنند.
• نقش مدیریتی: مدیریت تیم‌های پرستاری، برنامه‌ریزی مراقبت‌ها، و هماهنگی با سایر اعضای تیم درمانی از جمله وظایف مدیریتی پرستاران است. آن‌ها با سازماندهی منابع و زمان، به بهبود کارایی و کیفیت خدمات پرستاری کمک می‌کنند.
•  نقش تحقیقاتی: پرستاران با مشارکت در پژوهش‌های علمی و به‌کارگیری یافته‌های پژوهشی در عمل بالینی، به بهبود مستمر کیفیت مراقبت‌های پرستاری و ارتقای دانش حرفه‌ای کمک می‌کنند.

در مجموع، پرستاران با ایفای این نقش‌ها، به‌عنوان پل ارتباطی میان بیماران، خانواده‌ها و سایر اعضای تیم درمانی عمل می‌کنند و نقش اساسی در بهبود کیفیت خدمات سلامت دارند.

ساختار آموزشی و مراحل رشته پرستاری

ساختار آموزشی رشته پرستاری در مقطع کارشناسی پیوسته شامل ۱۳۰ واحد درسی است که به صورت جامع و هدفمند طراحی شده‌اند تا دانشجویان را برای ایفای نقش‌های متنوع در نظام سلامت آماده سازند. این واحدها به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌شوند: ۲۲ واحد دروس عمومی، ۱۵ واحد دروس پایه، ۵۴ واحد دروس تخصصی، ۱۵ واحد کارآموزی و ۲۱ واحد کارآموزی در عرصه پرستاری.

• دروس پایه شامل مباحثی مانند آناتومی، فیزیولوژی، میکروبیولوژی، بیوشیمی و فارماکولوژی هستند که پایه‌های علمی لازم برای درک فرآیندهای زیستی و دارویی را فراهم می‌کنند.
• دروس تخصصی به موضوعاتی نظیر پرستاری داخلی-جراحی، پرستاری کودکان، بهداشت جامعه، روان‌پرستاری و مدیریت پرستاری می‌پردازند. این دروس دانشجویان را با مهارت‌های تخصصی مورد نیاز برای مراقبت از بیماران در شرایط مختلف آشنا می‌سازند.
• کارآموزی‌های بالینی بخش حیاتی از آموزش پرستاری هستند که در بخش‌های مختلف بیمارستانی و جامعه‌محور برگزار می‌شوند. این کارآموزی‌ها به دانشجویان امکان می‌دهند تا دانش نظری خود را در محیط‌های واقعی به کار گیرند و تجربه عملی کسب کنند.

این ساختار آموزشی جامع، دانشجویان پرستاری را برای مواجهه با چالش‌های متنوع در حوزه سلامت و ارائه مراقبت‌های مؤثر و انسانی به بیماران آماده می‌سازد.

بازار کار و فرصت‌های شغلی

بازار کار رشته پرستاری در ایران بسیار گسترده و متنوع است و فرصت‌های شغلی متعددی را برای فارغ‌التحصیلان این رشته فراهم می‌کند. پرستاران می‌توانند در مراکز درمانی مانند بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و مراکز توان‌بخشی فعالیت کنند. همچنین، در مراکز بهداشتی مانند خانه‌های بهداشت، مدارس و مراکز سلامت جامعه نقش‌های مهمی ایفا می‌کنند.
در بخش مراقبت‌های ویژه نیز، پرستاران در واحدهای ICU ، CCU و اورژانس حضور دارند و با تخصص و مهارت‌های خاص خود به بیماران خدمات ارائه می‌دهند.
یکی از حوزه‌های رو به رشد در بازار کار پرستاری، ارائه خدمات پرستاری در منزل است. در این زمینه، پرستاران به‌صورت مستقل یا از طریق شرکت‌های خدماتی به بیماران ناتوان، سالمندان و افرادی که نیاز به مراقبت‌های پس از عمل جراحی دارند، خدمات ارائه می‌دهند.
با توجه به افزایش جمعیت سالمندان و نیاز روزافزون به خدمات مراقبتی، تقاضا برای پرستاران در منزل در حال افزایش است. این حوزه نیازمند پرستارانی با مهارت‌های بالا در ارتباط مؤثر، همدلی و درک عمیق از نیازهای جسمی و روانی بیماران است.
در مجموع، رشته پرستاری با توجه به تنوع محیط‌های کاری و نیاز مداوم به خدمات مراقبتی، یکی از رشته‌های با آینده شغلی روشن در حوزه سلامت محسوب می‌شود.

در آمد رشته پرستاری چقدر است؟

در سال ۱۴۰۴، حقوق پرستاران در ایران با توجه به عوامل مختلفی همچون میزان تخصص، سابقه کار، محل خدمت و نوع شیفت کاری متفاوت است. بر اساس گزارش‌ها، حداقل حقوق پرستاران حدود ۱۲ میلیون تومان و حداکثر آن تا ۳۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان در ماه متغیر است. در شهرهای بزرگ مانند تهران، میانگین حقوق پرستاران حدود ۱۸ میلیون تومان برآورد شده، در حالی که در شهرهای کوچک‌تر این رقم به حدود ۱۵ میلیون تومان می‌رسد. علاوه بر حقوق پایه، مزایایی همچون حق شیفت، اضافه‌کاری، عیدی و پاداش نیز به پرستاران تعلق می‌گیرد که می‌تواند درآمد ماهیانه آن‌ها را افزایش دهد.

در حوزه پرستاری در منزل، هزینه‌ها به عوامل متعددی بستگی دارد. نوع خدمت ارائه‌شده (مانند مراقبت از سالمند، کودک یا بیمار)، مدت زمان مراقبت (ساعتی، روزانه یا شبانه‌روزی)، تخصص و تجربه پرستار، شرایط جسمی و روانی فرد مورد مراقبت و محل جغرافیایی از جمله عوامل مؤثر بر تعیین هزینه هستند. به طور مثال، حقوق پرستار سالمند مبتلا به آلزایمر در تهران ممکن است بین ۲۴ تا ۲۸ میلیون تومان در ماه باشد. همچنین، خدمات تخصصی‌تر مانند پانسمان زخم بستر یا فیزیوتراپی در منزل هزینه‌های جداگانه‌ای دارند که بسته به نوع خدمت و تخصص پرستار متفاوت است.

چالش های حوزه پرستاری

حرفه پرستاری در ایران با چالش‌های متعددی مواجه است که بر کیفیت خدمات درمانی و رضایت شغلی پرستاران تأثیرگذار است. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، کمبود نیروی پرستاری است؛ به‌طوری‌که نسبت پرستار به تخت بیمارستانی در ایران حدود ۰.۹ نفر است، در حالی‌که استاندارد جهانی ۲.۵ پرستار به ازای هر تخت است . این کمبود منجر به افزایش فشار کاری، فرسودگی شغلی و کاهش کیفیت مراقبت‌های بهداشتی شده است. عوامل متعددی از جمله شرایط کاری نامناسب، حقوق پایین و تبعیض در پرداختی‌ها باعث بی‌انگیزگی پرستاران و افزایش نرخ ترک خدمت شده است.

با این حال، فرصت‌هایی نیز برای رشد و توسعه حرفه‌ای پرستاران وجود دارد. ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر مانند کارشناسی ارشد و دکتری، تخصص در زمینه‌های مختلف پرستاری و مشارکت در پژوهش‌های علمی از جمله این فرصت‌ها هستند. همچنین، پیشرفت‌های فناوری مانند استفاده از سیستم‌های اطلاعات سلامت، تله‌مدیسین و هوش مصنوعی در مراقبت‌های پرستاری، امکان بهبود کیفیت خدمات و کاهش بار کاری را فراهم می‌کنند. با بهره‌گیری از این فناوری‌ها، پرستاران می‌توانند نقش مؤثرتری در نظام سلامت ایفا کنند و به ارتقاء حرفه‌ای خود بپردازند.

آموزش برای پرستاری در منزل در آکادمی سلامت اول

آکادمی سلامت اول یکی از مراکز معتبر در زمینه آموزش پرستاری در منزل در ایران است که دوره‌های تخصصی پرستاری را برای پرستاران ارائه می‌دهد. این دوره‌ها با مجوز رسمی از وزارت بهداشت و سازمان فنی و حرفه‌ای کشور برگزار می‌شوند و به صورت حضوری، آنلاین و آفلاین در دسترس علاقه‌مندان قرار دارند.

محتوای آموزشی این دوره‌ها شامل مباحثی همچون اصول مراقبت از سالمندان و بیماران خاص، تغذیه مناسب، دارودرمانی، کنترل علائم حیاتی، تکنیک‌های کاهش استرس و افزایش کیفیت زندگی بیماران است. همچنین، کارگاه‌های عملی در مراکز درمانی طرف قرارداد برگزار می‌شود تا شرکت‌کنندگان بتوانند مهارت‌های عملی لازم را کسب کنند.

در پایان دوره، شرکت‌کنندگان مدرک رسمی و معتبر قابل استعلام دریافت می‌کنند که امکان استفاده جهت استخدام در مراکز درمانی و همچنین قابلیت ارائه به مراکز بین‌المللی برای مهاجرت کاری را دارد.

این آموزش‌ها با هدف توانمندسازی پرستاران برای ارائه خدمات با کیفیت و مطابق با استانداردهای حرفه‌ای در منزل طراحی شده‌اند و نقش مهمی در ارتقاء سطح مراقبت‌های بهداشتی در جامعه ایفا می‌کنند.

سوالات متداول

طول دوره تحصیل در رشته پرستاری چقدر است؟

دوره کارشناسی پرستاری در ایران معمولاً ۴ سال (۸ ترم) به طول می‌انجامد. پس از اتمام این دوره، فارغ‌التحصیلان موظف به گذراندن طرح نیروی انسانی هستند که معمولاً حدود ۲ سال به طول می‌انجامد و در این مدت حقوق دریافت می‌کنند.

پرستاران در چه محیط‌هایی می‌توانند فعالیت کنند؟

پرستاران می‌توانند در بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها، مراکز توان‌بخشی، خانه‌های بهداشت، مدارس، مراکز سلامت جامعه و همچنین در منازل بیماران به‌عنوان پرستار در منزل فعالیت کنند. این تنوع محیط‌های کاری، فرصت‌های شغلی گسترده‌ای را برای پرستاران فراهم می‌کند.

چه مهارت‌هایی برای موفقیت در حرفه پرستاری ضروری است؟

پرستاران باید دارای مهارت‌های ارتباطی قوی، تصمیم‌گیری سریع، همدلی، صبر و توانایی کار تیمی باشند. همچنین، توانایی مدیریت شرایط بحرانی و آشنایی با فناوری‌های نوین در حوزه سلامت از دیگر مهارت‌های ضروری برای این حرفه است.

فرصت‌های ارتقاء شغلی و تحصیلی در رشته پرستاری چگونه است؟

پرستاران می‌توانند با ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، در زمینه‌های تخصصی مانند پرستاری مراقبت‌های ویژه، پرستاری روانی و مدیریت پرستاری تخصص پیدا کنند. همچنین، با کسب تجربه و مهارت‌های لازم، می‌توانند به سمت‌های مدیریتی مانند سرپرستار یا مترون ارتقاء یابند.