اختلال یادگیری در کودکان و عوارض آن

آیا فرزند شما هم در مدرسه با چالش‌های بسیاری مواجه است؟ آیا از خواندن با صدای بلند، نوشتن مقاله یا حل مسائل ریاضی احساس نگرانی و اضطراب می‌کند؟ این مسائل ممکن است نشانه‌هایی از وجود اختلالات یادگیری باشند. اختلالات یادگیری در کودکان انواع مختلفی دارند و شناخت و درک علائم آن‌ها در دوره پرورش کودکان خلاق می‌تواند اولین گام در جهت کمک به بهبود عملکرد تحصیلی و افزایش اعتماد به نفس کودک باشد. در این مقاله، به بررسی انواع مختلف این اختلالات و نشانه‌های رایج آن‌ها می‌پردازیم تا بتوانید بهتر و دقیق‌تر شرایط فرزندتان را درک کرده و در صورت نیاز به او کمک کنید.

اختلال یادگیری در کودکان چیست؟

اختلال یادگیری در کودکان به گروهی از مشکلات یادگیری گفته می‌شود که ممکن است کودکان و حتی بزرگسالان را تحت تأثیر قرار دهد. برخلاف تصوری که برخی دارند، این مشکلات هیچ ارتباطی با میزان هوش یا انگیزه افراد ندارند. کودکانی که دچار اختلالات یادگیری هستند، تنبل یا کم‌هوش نیستند؛ بلکه تنها ساختار و عملکرد مغزشان متفاوت از دیگران است.

این تفاوت در نحوه دریافت و پردازش اطلاعات، باعث می‌شود که آن‌ها گاهی در یادگیری مهارت‌ها یا مفاهیم جدید، به ویژه در زمینه‌هایی مانند خواندن، نوشتن، ریاضیات، استدلال، شنوایی و گفتار، با دشواری مواجه شوند. به بیان ساده، افراد دارای اختلال یادگیری ممکن است اطلاعات را به گونه‌ای متفاوت ببینند، بشنوند و درک کنند که این امر می‌تواند یادگیری و به‌کارگیری مهارت‌ها را پیچیده‌تر کند.

اگرچه همه کودکان ممکن است گاه‌وبی‌گاه در انجام تکالیف خود دچار مشکل شوند، ولی وقتی مشکل در یک حوزه خاص از یادگیری به‌طور مداوم بروز کند، احتمال وجود نوعی اختلال یادگیری مطرح می‌شود. والدین ممکن است با شنیدن این تشخیص برای فرزندشان احساس نگرانی کرده و به آینده تحصیلی و اجتماعی او فکر کنند.

اما باید بدانند که با درک و شناخت بهتر این اختلالات و با استفاده از روش‌های آموزشی متناسب در دوره مربی مهد کودک، می‌توان به آن‌ها کمک کرد تا در مدرسه و حتی خارج از آن به موفقیت دست یابند. با استفاده از روش‌های آموزشی مناسب و حمایت‌های لازم، این کودکان می‌توانند همانند هم‌سالان خود به رشد و پیشرفت دست پیدا کنند و به هدف‌های بزرگ خود برسند.

به نقل از وبسایت mayoclinic :

تشخیص اختلالات یادگیری در کودکان ممکن است دشوار باشد، زیرا برخی از کودکان ممکن است سال‌ها پیش از تشخیص با این مشکلات دست و پنجه نرم کنند. این اختلالات می‌توانند تاثیرات منفی بر عزت نفس و انگیزه کودک در مدرسه داشته باشند. به همین دلیل، آگاهی از علائم این اختلالات برای والدین اهمیت دارد. اختلال یادگیری زمانی رخ می‌دهد که مغز به شیوه‌ای غیرعادی اطلاعات را پردازش می‌کند و مانع از یادگیری مهارت‌ها می‌شود، در حالی که کودک معمولاً هوش متوسط یا بالاتری دارد. اختلالات یادگیری می‌توانند در مهارت‌های مختلفی همچون خواندن، نوشتن، ریاضیات، زبان، مهارت‌های اجتماعی و دیگر مهارت‌ها تأثیر بگذارند.

علائم اختلال یادگیری می‌تواند شامل مشکلاتی مانند عدم تسلط به مهارت‌های مورد انتظار در خواندن، نوشتن و ریاضیات، دشواری در فهم و پیروی از دستورات، و مشکلات در هماهنگی جسمانی باشد. این اختلالات ممکن است ناشی از عواملی مانند تاریخچه خانوادگی، آسیب‌های جسمی یا روانی، و قرار گرفتن در معرض سموم باشند. درمان زودهنگام می‌تواند به کاهش اثرات این اختلالات کمک کند. والدین می‌توانند از مدارس درخواست ارزیابی برای اختلال یادگیری کنند یا از ارزیابی‌های خصوصی استفاده کنند. درمان‌ها شامل کمک‌های اضافی، برنامه‌های آموزشی فردی، تغییرات در کلاس، درمان‌های مختلف و داروها هستند.

علائم اختلال یادگیری کودکان

علائم اختلال یادگیری در کودکان بسته به سن و مرحله رشدی آن‌ها ممکن است متفاوت باشد و والدین معمولاً اولین افرادی هستند که این نشانه‌ها را تشخیص می‌دهند. هرچند تشخیص نهایی و دقیق این اختلال بر عهده یک روانشناس متخصص است، والدین و معلمان می‌توانند با توجه به برخی علائم اولیه، زودتر به این موضوع پی ببرند. برخی از این نشانه‌های اولیه را می‌توان به شرح زیر توصیف کرد:

کودکان دارای اختلال یادگیری اغلب دارای فاصله توجه کوتاه هستند، به‌سختی تمرکز می‌کنند و به سرعت حواسشان پرت می‌شود. ضعف حافظه نیز مانع از به خاطر سپردن و یادآوری اطلاعات یا پیروی از دستورالعمل‌ها می‌شود. این کودکان ممکن است در هماهنگی بین دست و چشم یا هماهنگی کلی بدن خود مشکل داشته باشند که می‌تواند بر مهارت‌های حرکتی آن‌ها تأثیر بگذارد. مشکلات خواندن، درک مطلب و دشواری در یادگیری و فهم مفاهیم جدید از دیگر علائمی است که در آن‌ها مشاهده می‌شود.

علاوه بر این، بسیاری از کودکان دارای اختلال یادگیری در به خاطر سپردن اطلاعات اولیه مانند حروف الفبا، روزهای هفته و اعداد مشکل دارند. این کودکان اغلب نسبت به هم‌سن‌وسالان خود دیرتر صحبت کردن را شروع می‌کنند و دایره واژگان‌شان به کندی رشد می‌کند. همچنین ضعف در مهارت‌های نوشتاری، خواندن یک متن و حتی بیان افکار خود به صورت نوشتاری از ویژگی‌های رایج این اختلال است.

شناخت زبان کودکان همراه علائم و نشانه‌های دقیق اختلال یادگیری می‌تواند به والدین، معلمان و متخصصان کمک کند تا با درک بهتر مشکلات کودک، مداخلات مناسبی را برای بهبود یادگیری و تقویت مهارت‌های او به کار بگیرند. این آگاهی و حمایت به کودک امکان می‌دهد تا بر چالش‌های خود غلبه کرده و به موفقیت در تحصیل و زندگی دست یابد.

انواع اخلالات یادگیری

نقص‌های یادگیری در کودکان به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند: اختلال در خواندن، اختلال در نوشتن و اختلال در ریاضیات. هر یک از این اختلالات می‌تواند بر مهارت‌های خاصی از کودک تأثیر بگذارد و چالش‌های متفاوتی را در مسیر یادگیری او ایجاد کند. شناخت دقیق هر یک از این انواع و آگاهی از علائم آن‌ها به والدین و معلمان کمک می‌کند تا نیازهای کودک را بهتر درک کرده و به طور هدفمندتری به او کمک کنند. با شناسایی این اختلالات، می‌توان یک برنامه درمانی و آموزشی مناسب طراحی کرد که نه تنها به بهبود عملکرد تحصیلی کودک کمک کرده، بلکه عزت‌نفس و اعتماد به نفس او را نیز تقویت می‌کند:

• اختلال در خواندن که به آن دیسلکسیا (Dyslexia) نیز گفته می‌شود، به مشکلاتی در تشخیص و درک کلمات و متون اشاره دارد. این کودکان معمولاً در خواندن روان و دقیق دچار مشکل هستند و ممکن است زمان بیشتری برای خواندن یک متن نیاز داشته باشند.
• اختلال در نوشتن یا دیسگرافیا (Dysgraphia) نیز شامل مشکلاتی در نوشتن حروف و کلمات، نوشتار ناخوانا و دشواری در سازماندهی افکار در نوشتار است. این کودکان ممکن است در نوشتن جملات ساده، پیوستگی مطالب یا نگارش دقیق دچار مشکل شوند.
• اختلال در ریاضیات یا دیسکلکولیا (Dyscalculia)، نیز به دشواری در یادگیری و به‌کارگیری مفاهیم عددی، حل مسائل و درک روابط ریاضی اشاره دارد. این کودکان معمولاً در محاسبات و درک مفاهیم پایه ریاضی مثل جمع و تفریق یا حتی شناسایی اعداد مشکل دارند. با درک دقیق هر یک از این اختلالات، والدین، معلمان و متخصصان می‌توانند به طور موثرتری به کودک کمک کرده و از روش‌های آموزشی متناسب با نیازهای او استفاده کنند تا کودک بتواند با چالش‌های خود مقابله کند و به موفقیت دست یابد.

زمان تشخیص اختلال یادگیری کودکان

تشخیص اختلال یادگیری در کودکان معمولاً زمانی انجام می‌شود که کودک به سال‌های اولیه مدرسه می‌رسد و در حال یادگیری مهارت‌هایی چون صحبت کردن، خواندن و نوشتن است. در این مرحله، معلمان اغلب نخستین افرادی هستند که متوجه نشانه‌های مشکلات یادگیری در کودک می‌شوند؛ زیرا آن‌ها توانایی کودک در انجام تکالیف و یادگیری مهارت‌ها را با سایر هم‌کلاسی‌هایش مقایسه می‌کنند.

با این حال، برای تشخیص دقیق و معتبر، ارزیابی‌های رسمی از سوی یک متخصص ضروری است. این ارزیابی‌ها باید توسط افرادی همچون روان‌شناس کودک، عصب‌روان‌شناس، متخصص اطفال عصبی-تکاملی یا روان‌پزشکی که تجربه و تخصص لازم را دارند، انجام شود. به طور کلی، ارزیابی‌های رسمی برای تشخیص اختلال یادگیری معمولاً پیش از سن پنج تا هفت سالگی انجام نمی‌شود. علاوه بر این، ممکن است با افزایش سن کودک، این ارزیابی‌ها دوباره تکرار شوند تا نتایج دقیق‌تری به دست آید. تفسیر نقاشی کودکان نیز میتواند در این مورد مفید باشد.

چطور به کودک دارای اختلال یادگیری کمک کنید؟

پس از تشخیص نقص‌های یادگیری در کودکان توسط متخصصان، ممکن است کودک به مراحل درمانی مانند گفتاردرمانی، فیزیوتراپی و کاردرمانی نیاز داشته باشد تا مهارت‌های حرکتی و ارتباطی او تقویت شود. اگرچه اختلالات یادگیری به طور کامل درمان‌پذیر نیستند و در طول عمر همراه فرد باقی می‌مانند، اما روش‌ها و راهکارهای زیادی برای کمک به کودک در یادگیری بهتر و جبران این چالش‌ها وجود دارد.

والدین، معلمان و خدمات دولتی، همگی نقش مهمی در ایجاد یک محیط حمایتی برای رشد و پیشرفت کودک ایفا می‌کنند. کودکان دارای اختلال یادگیری می‌توانند مانند سایر همسالان خود در مدارس عادی تحصیل کنند، اما توجه به نیازهای خاص این کودکان از سوی والدین آگاه و معلم خوب دلسوز ضروری است. همچنین، استفاده از یک معلم خصوصی باتجربه یا کاردرمانگر، به ویژه برای آموزش‌هایی که به توجه و دقت بیشتری نیاز دارند، می‌تواند بسیار مؤثر باشد.

علاوه بر آموزش‌های تحصیلی، توجه به نیازهای عاطفی و روانی کودک نیز اهمیت زیادی دارد. کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری ممکن است از طرف دیگران با عباراتی مواجه شوند که آن‌ها را کم‌هوش یا ناتوان می‌خواند و این برخوردها می‌تواند عزت‌نفس آن‌ها را تضعیف کند. در چنین شرایطی، مهم است که والدین و معلمان به جای تمرکز بر مشکل، بر توانایی‌ها و نقاط قوت کودک تأکید کنند و به او فرصت دهند تا در زمینه‌هایی که استعداد دارد، بدرخشد.

سخن پایانی

در این مقاله به بررسی اختلال یادگیری در کودکان، علائم، انواع، نحوه درمان و زمان تشخیص آن پرداختیم. بیان کردیم که این اختلال دارای سه نوع است که معمولا در سال‌های اولیه ی مدارس کودکان توسط متخصص تشخیص داده می‌شود. همانطور که گفته شد، اختلالات یادگیری نباید مانعی برای رشد و موفقیت کودکان باشد و برای درمان آن مهم است که والدین و مربیان به جای تمرکز بر ضعف‌ها، نقاط قوت و استعدادهای کودک را تقویت کنند و به او اعتماد به نفس بدهند.

با صبوری و استفاده از روش‌های آموزشی متناسب، کودکان دارای اختلال یادگیری می‌توانند مسیر پیشرفت و رشد را با موفقیت طی کنند و در آینده به افرادی توانمند و مستقل تبدیل شوند. آنچه کودک بیش از همه نیاز دارد، حمایت و باور به توانایی‌هایش است تا بتواند به بهترین نسخه خود تبدیل شود. برای مشاوره بیشتر  در مورد دوره های مختلف مرتبط با کودکان میتوانید با کارشناسان ما در آکادمی سلامت اول تماس بگیرید.

سوالات متداول

1- آیا اختلال یادگیری درمان دارد؟

درمان قطعی ندارد، اما با آموزش‌های خاص، کاردرمانی و پشتیبانی می‌توان علائم آن را مدیریت کرد.

2-  آیا کودکان دارای اختلال یادگیری می‌توانند موفق شوند؟

بله، با حمایت مناسب، این کودکان می‌توانند در تحصیل و زندگی موفق شوند و استعدادهای خود را شکوفا کنند.

3-  آیا اختلال یادگیری به هوش کودک مربوط است؟

خیر، کودکان با اختلال یادگیری می‌توانند هوش طبیعی یا بالایی داشته باشند؛ تفاوت آن‌ها در نحوه پردازش اطلاعات است.