10 بازی ساده برای کودکان استثنایی در خانه و مهد کودک

بازی برای کودکان استثنایی | انواع بازی برای کودک کم توان ذهنی
فهرست مطالب

بازی برای کودکان استثنایی صرفاً تفریح و سرگرمی نیست، بلکه پلی است بین دنیای درونی آن‌ها و جهان بیرون. این کودکان از طریق بازی می‌آموزند، تجربه می‌کنند و احساساتشان را به شکلی طبیعی بروز می‌دهند. اما بازی برایشان معنایی فراتر دارد؛ ابزاری است برای یادگیری، درمان و رشد همه‌جانبه. والدین و مربیانی که با این گروه از کودکان سروکار دارند، به‌خوبی می‌دانند که یک بازی ساده می‌تواند در تقویت مهارت‌های زبانی، حرکتی و اجتماعی آنان نقش چشمگیری داشته باشد. از همین‌رو، آشنایی با اصول طراحی و اجرای بازی‌های هدفمند، بخشی اساسی از آموزش‌های تخصصی در دوره مربیگری مهد کودک آکادمی سلامت اول به‌شمار می‌آید؛ جایی که مربیان می‌آموزند چگونه از طریق بازی، دروازه‌های یادگیری و ارتباط را برای کودکان دارای نیازهای ویژه بگشایند.

طیف کودکان استثنایی بسیار گسترده است؛ از کودکانی با اختلالات یادگیری گرفته تا کم‌ توانان ذهنی، مبتلایان به اوتیسم یا کودکانی با مشکلات جسمی و حرکتی. هرکدام از این گروه‌ها دنیای خاص خود را دارند و به نوع متفاوتی از بازی و ابزار نیازمندند تا بتوانند استعدادهایشان را شکوفا کنند. در این مقاله، نگاهی جامع خواهیم داشت به اینکه بازی برای این کودکان چه اهمیتی دارد، چه تفاوتی با بازی‌های معمولی دارد، چه وسایلی برای آن مناسب‌تر است و چگونه می‌توان از طریق بازی، مسیر رشد و آموزش را برای کودکان استثنایی هموارتر کرد.

طیف کودکان استثنایی بسیار گسترده است؛ از کودکانی با اختلالات یادگیری گرفته تا کم‌ توانان ذهنی، مبتلایان به اوتیسم یا کودکانی با مشکلات جسمی و حرکتی.

کودک استثنایی کیست؟

واژه‌ «کودک استثنایی» به گروهی از کودکان گفته می‌شود که رشد ذهنی، جسمی، عاطفی یا اجتماعی آن‌ها با همسالان خود تفاوت قابل‌توجهی دارد. این تفاوت می‌تواند ناشی از ناتوانی (مانند کم‌توانی ذهنی یا جسمی) یا استعداد ویژه (مانند تیزهوشی یا خلاقیت بالا) باشد. در این مقاله تمرکز ما بر گروه اول، یعنی کودکانی است که نیازهای آموزشی و تربیتی خاص دارند.

کودکان کم‌ توان ذهنی معمولاً در پردازش اطلاعات، درک مفاهیم انتزاعی و مهارت‌های اجتماعی کندتر از همسالان خود عمل می‌کنند. برخی نیز دچار اختلالات یادگیری هستند که باعث می‌شود در یادگیری خواندن، نوشتن یا ریاضیات با دشواری روبه‌رو شوند. آشنایی با این تفاوت‌ها به مربیان کمک می‌کند تا بازی‌هایی طراحی کنند که متناسب با سطح توانایی هر کودک باشد.

انواع اختلالات و تفاوت‌ها در کودکان استثنایی

کودکان استثنایی گروهی ناهمگون هستند که هر یک به نوعی از مسیر رشد طبیعی فاصله دارند. این تفاوت‌ها ممکن است در زمینه‌های ذهنی، یادگیری، رفتاری، جسمی یا حسی بروز کنند. شناخت درست نوع اختلال، نخستین گام در انتخاب روش مناسب آموزش و طراحی بازی‌های هدفمند برای این کودکان است. در ادامه با مهم‌ترین گروه‌های کودکان استثنایی آشنا می‌شویم:

کودکان کم‌ توان ذهنی:
این کودکان در درک مفاهیم انتزاعی، حل مسئله و یادگیری مهارت‌های روزمره کندتر از همسالان خود هستند. بازی‌های ساده، تکرارشونده و دارای بازخورد مثبت برای آنان مؤثرتر است.

کودکان دارای اختلالات یادگیری:
این گروه در مهارت‌هایی مانند خواندن، نوشتن یا ریاضیات با دشواری روبه‌رو هستند، در حالی که هوش طبیعی دارند. بازی‌های آموزشی با تمرکز بر حروف، صداها و شمارش، به تقویت توانایی‌هایشان کمک می‌کند.

کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم:
این کودکان ممکن است در ارتباط اجتماعی، درک احساسات دیگران و برقراری تماس چشمی مشکل داشته باشند. بازی‌های تعاملی، تقلیدی و ارتباطی برای آنان بسیار مفید است.

کودکان دارای مشکلات حرکتی:
برخی از کودکان به دلیل آسیب‌های عصبی یا عضلانی، در حرکت، تعادل یا کنترل بدن دچار محدودیت هستند. بازی‌هایی که با وسایل سبک و امن انجام می‌شوند، به تقویت عضلات و هماهنگی حرکتی آن‌ها کمک می‌کند.

کودکان دارای اختلال گفتار و زبان:
این کودکان در بیان کلمات، جمله‌سازی یا درک زبان گفتاری دشواری دارند. بازی‌های گفتاری، قصه‌گویی و آوازهای کودکانه ابزارهای بسیار خوبی برای رشد زبانی‌شان هستند.

کودکان دارای اختلالات رفتاری و عاطفی:
این کودکان ممکن است بی‌قرار، پرخاشگر یا گوشه‌گیر باشند و در کنترل هیجانات مشکل داشته باشند. بازی‌هایی که احساس امنیت و آرامش ایجاد می‌کنند، مانند نقاشی یا بازی‌های حسی، برای آن‌ها مناسب است.

کودکان دارای مشکلات شنوایی:
این کودکان برای برقراری ارتباط به نشانه‌ها و تصاویر متکی‌اند. بازی‌های دیداری و حرکتی مانند تقلید حرکات یا بازی با رنگ‌ها، به رشد ارتباطی آن‌ها کمک می‌کند.

کودکان دارای مشکلات بینایی:
برای این گروه، لمس و شنیدن مهم‌ترین مسیر یادگیری است. بازی‌های لمسی، صدا‌محور و استفاده از بافت‌های مختلف، جایگزین مناسبی برای تحریک حسی بینایی هستند.

 نقش بازی در یادگیری کودکان به‌ویژه در گروه‌های خاص، به‌مراتب پررنگ‌تر از آموزش مستقیم است.

اهمیت بازی در رشد کودکان استثنایی

بازی برای کودکان استثنایی روشی کلیدی برای آموزش، درمان و رشد همه‌جانبه است. از طریق بازی کودکان می‌آموزند چگونه فکر کنند، تصمیم بگیرند، احساسات خود را تنظیم کنند و با دیگران ارتباط برقرار نمایند. در واقع، نقش بازی در یادگیری کودکان به‌ویژه در گروه‌های خاص، به‌مراتب پررنگ‌تر از آموزش مستقیم است. بازی به کودک اجازه می‌دهد در فضایی امن و بدون قضاوت، مهارت‌های مورد نیاز زندگی را تمرین کند.

البته باید در نظر داشت که یکی از عوامل بسیار مهم در اثربخشی بازی، محیطی است که بازی در آن اتفاق می‌افتد. برای کودکان استثنایی، به‌ویژه کودکانی که دارای اختلال طیف اوتیسم هستند، شرایط محیط می‌تواند تأثیر چشمگیری بر میزان مشارکت، آرامش و یادگیری آن‌ها داشته باشد. محیط‌های شلوغ، پرصدا یا غیرقابل‌پیش‌بینی ممکن است باعث اضطراب، حواس‌پرتی یا کناره‌گیری آن‌ها از فعالیت شود. در مقابل، محیط‌های قابل‌پیش‌بینی، ایمن و با میزان تحریک حسی کنترل‌شده، زمینه‌ تمرکز و تعامل بیشتر را فراهم می‌کنند.

به نقل از سایت gympanzees.org

برای کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، حرکت و ورزش گاهی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، چون برخی از آن‌ها مشکلات هماهنگی یا مشکلات حسی مربوط به تعادل و بدن‌شناسی دارند. تحقیقات و آمارهای عمومی نشان می‌دهد که حدود ۷۰ درصد از کودکان اوتیسم دست‌کم در یک زمینه حرکتی یا حسی با چالش مواجه هستند. محیط‌های شلوغ یا پرصدا می‌تواند باعث حواس‌پرتی یا ناراحتی آن‌ها شود، بنابراین ورزش در خانه می‌تواند گزینه‌ای مناسب باشد.

وقتی کودک بتواند فعالیتی را انتخاب کند که با توانایی‌ها و علاقه‌اش هماهنگ باشد، احساس کنترل و امنیت بیشتری پیدا می‌کند. تکرار حرکات، مشاهده نمونه توسط بزرگسال و کمک فیزیکی در صورت نیاز، اعتمادبه‌نفس و مهارت‌های حرکتی کودک را افزایش می‌دهد و تجربه‌ای مثبت از ورزش برای او فراهم می‌کند.

نقش بازی در یادگیری کودکان استثنایی

این کودکان اغلب در درک مفاهیم انتزاعی یا تمرکز بر آموزش مستقیم مشکل دارند، بنابراین یادگیری از طریق تجربه‌ عملی، لمس، تکرار و تعامل بهترین روش برای رشدشان است. بازی دقیقاً همین فضا را فراهم می‌کند؛ فضایی امن، شاد و بدون فشار که در آن کودک می‌تواند با تمام حواس خود یاد بگیرد.

برای مثال، کودک کم‌ توان ذهنی ممکن است در قالب بازی ساده‌ «رنگ‌ها را پیدا کن»، مفاهیم اولیه‌ رنگ‌ شناسی و تمرکز را یاد بگیرد یا از طریق بازی‌های گروهی، حس تعلق و اعتماد به‌ نفسش تقویت شود.
کودکی با اختلالات یادگیری می‌تواند در بازی «حرف گمشده را پیدا کن» یا «کلمه‌ سازی با کارت‌ های تصویری»، مهارت خواندن و حافظه‌ دیداری‌اش را تقویت کند، بدون آنکه فشار یادگیری رسمی را احساس کند.
در مورد کودکان طیف اوتیسم، بازی‌هایی مثل «نوبت من – نوبت تو» یا بازی‌هایی مانند «احساس من چیه؟» یا «صورت خوشحال/ صورت ناراحت» به کودک کمک می‌کنند احساسات خود و دیگران را بشناسد و برای تقویت مهارت‌های اجتماعی و همدلی در کودکان دارای اوتیسم مفید هستند.
برای کودکانی با مشکلات حرکتی، بازی‌های ساده‌ای مانند پرتاب توپ توی سبد، راه رفتن روی خطوط رنگی یا جمع‌کردن اشیا با انبر پلاستیکی، به بهبود هماهنگی چشم و دست کمک می‌کند.
حتی در کودکان دارای اختلال گفتار و زبان، بازی‌هایی مثل قصه‌ سازی با عروسک‌ها یا بازی های نمایشی و نقش‌آفرینی، به افزایش دایره‌ واژگان کمک می‌کند.

این مثال‌ها نشان می‌دهد که بازی تنها یک فعالیت گذرا نیست، بلکه ابزاری قدرتمند برای آموزش، درمان و رشد همه‌جانبه است. وقتی والدین و مربیان یاد بگیرند چگونه هر بازی را هدفمند طراحی و هدایت کنند، بازی می‌تواند به مؤثرترین شیوه‌ یادگیری برای کودکان استثنایی تبدیل شود.

بازی‌هایی مثل XO، منچ یا مار و پله برای آموزش صبر، رعایت نوبت و کنترل هیجان بسیار مفید هستند. کودک یاد می‌گیرد منتظر بماند و با دیگران همکاری کند.

ویژگی‌ های بازی مناسب برای کودکان کم‌ توان ذهنی

بازی‌هایی که برای کودکان استثنایی طراحی می‌شوند، باید ویژگی‌های خاصی داشته باشند. نخستین اصل، ایمنی است، یعنی وسایل بازی نباید کوچک یا خطرناک باشند. دوم، هدف‌مندی است، یعنی هر بازی باید به پرورش مهارتی خاص منجر شود. سوم، تطبیق‌پذیری، یعنی بازی باید با سطح توانایی کودک هماهنگ باشد و در صورت نیاز بتوان آن را ساده‌تر یا چالش‌برانگیزتر کرد.

از دیگر ویژگی‌های مهم، تکرار و بازخورد فوری است. کودکان کم‌ توان ذهنی از طریق تکرار یاد می‌گیرند و نیاز دارند تا برای هر موفقیت، بازخورد مثبت دریافت کنند. این امر باعث تقویت انگیزه و اعتمادبه‌نفس در آن‌ها می‌شود.

در زیر جدولی آماده کرده‌ایم که ویژگی‌های کلیدی بازی برای کودکان کم توان ذهنی را به همراه توضیح و مثال‌های عملی نشان می‌دهد. این جدول به والدین و مربیان کمک می‌کند تا بازی‌ها را هدفمندتر طراحی کنند و تجربه‌ای امن، جذاب و مؤثر برای کودک فراهم آورند.

ویژگی بازی توضیح مثال‌های عملی
ایمنی وسایل بازی باید بدون خطر، بزرگ و مناسب سن باشند تا از آسیب جلوگیری شود. توپ نرم، بلوک‌های بزرگ، خمیر بازی غیرسمی
هدف‌مندی هر بازی باید مهارت خاصی را تقویت کند (حرکتی، شناختی، اجتماعی). پازل برای تمرین حل مسئله، بازی گروهی برای همکاری
تطبیق‌پذیری بازی باید با توانایی کودک هماهنگ باشد و امکان ساده‌تر یا چالش‌برانگیز کردن داشته باشد. بازی جورچین ساده برای مبتدیان، پیچیده‌تر کردن پازل برای سطح بالاتر
تکرارپذیری کودک باید بتواند بازی را چند بار تکرار کند تا مهارت‌ها تثبیت شوند. پرتاب توپ به هدف چندین بار، تمرین حرکات ورزشی ساده
بازخورد فوری ارائه تشویق و بازخورد مثبت به کودک بلافاصله پس از هر تلاش یا موفقیت. “آفرین! توپ رو درست انداختی”، علامت مثبت با کارت یا تشویق کلامی
سادگی و قابل فهم بودن قوانین قوانین بازی باید واضح و ساده باشند تا کودک بتواند بدون سردرگمی مشارکت کند. بازی تطبیق رنگ‌ها یا کارت‌های تصویری با دستورالعمل کوتاه
ایجاد حس موفقیت و انگیزه بازی باید به کودک امکان تجربه موفقیت بدهد و انگیزه او را افزایش دهد. اتمام یک پازل کوچک، جمع کردن تعداد معینی بلوک بدون کمک
توسعه مهارت‌های اجتماعی بازی‌هایی که تعامل با دیگران را تقویت کنند، مهارت‌های اجتماعی را پرورش می‌دهند. بازی‌های نوبتی، تقلید حرکات گروهی، قصه‌گویی جمعی
تقویت تمرکز و توجه بازی باید بتواند توجه کودک را جذب و مهارت تمرکز او را افزایش دهد. پیدا کردن اشیا در کیسه لمسی، بازی‌های حافظه و جفت‌یابی
انطباق با علایق کودک بازی باید به سلیقه و علاقه کودک نزدیک باشد تا مشارکت و انگیزه بالا برود. انتخاب رنگ، شکل یا موضوع مورد علاقه کودک برای ساخت کاردستی یا نقاشی

انواع بازی برای کودکان کم‌ توان ذهنی

انتخاب بازی مناسب می‌تواند تمرکز، هماهنگی حرکتی، مهارت‌های حل مسئله و تعامل اجتماعی کودک را تقویت کند و در عین حال تجربه‌ای شاد و مثبت برای او ایجاد نماید. در ادامه، با انواع بازی‌هایی آشنا می‌شویم که با توجه به توانایی‌ها و نیازهای ویژه کودکان کم‌ توان ذهنی طراحی شده‌اند و می‌توانند ضمن سرگرمی، به رشد همه‌ جانبه کودک کمک کنند:

۱. بازی‌ های حرکتی:

بازی های حرکتی برای تقویت هماهنگی عضلات درشت و ظریف بسیار مؤثرند. نمونه‌هایی مانند توپ‌ بازی، پرتاب حلقه، راه رفتن روی خط یا بازی با خمیر، علاوه بر سرگرمی، موجب رشد حرکتی و تمرکز کودک می‌شود.

۲. بازی‌ های شناختی و فکری:

پازل‌های ساده، جورچین‌ ها، بازی‌های تطبیق شکل و رنگ، و بازی‌های حافظه از جمله فعالیت‌هایی هستند که توان ذهنی کودک را افزایش می‌دهند. این بازی‌ها به رشد مهارت‌های حل مسئله و تفکر منطقی کمک می‌کنند.

۳. بازی‌ های حسی:

کودکان کم‌توان ذهنی اغلب نیاز به تحریک حواس دارند. بازی‌هایی مانند «کیسه‌ لمسی» (تشخیص اشیا با لمس)، شن‌ بازی یا بازی با صداها و موسیقی، باعث تقویت درک حسی و کاهش اضطراب می‌شوند.

بازی‌هایی مانند «نقش‌بازی»، «چرخش توپ بین دوستان»، یا «قصه‌گویی جمعی» به کودک کمک می‌کند تا در جمع پذیرفته شود و مهارت‌های اجتماعی‌اش افزایش یابد.

۴. بازی‌ های گروهی و تعامل‌ محور:

بازی‌هایی مانند «نقش‌بازی»، «چرخش توپ بین دوستان»، یا «قصه‌گویی جمعی» به کودک کمک می‌کند تا در جمع پذیرفته شود و مهارت‌های اجتماعی‌اش افزایش یابد. این نوع بازی‌ها برای کاهش احساس انزوا و تقویت همدلی مؤثرند.

۵. بازی‌ های خلاقانه و هنری:

نقاشی با انگشت، کار با خمیر یا ساخت کاردستی‌های ساده، فرصت بیان احساسات را فراهم می‌آورد. برای کودکی که در گفتار دچار محدودیت است، چنین بازی‌هایی ابزار مهمی برای ابراز درونیات محسوب می‌شوند.

وسایل اسباب بازی برای کودکان استثنایی

اسباب بازی برای کودک اوتیسم یا در طیف کودکان استثنایی لزوماً گران یا پیچیده نیستند. گاهی یک توپ نرم، چند کارت رنگی یا بطری خالی می‌تواند ابزار سرگرمی و آموزشی مؤثری باشد. با این حال، در مراکز تخصصی از ابزارهایی مانند تاب‌های حسی، تخته‌های تعادلی، یا میزهای نور برای تقویت حواس و تعادل استفاده می‌شود.

ابزارهای ساده خانگی

والدین می‌توانند با وسایل ساده خانگی، بازی‌های آموزشی بسازند. وسایل خانگی ارزان، در دسترس و قابل تطبیق با مهارت‌ها و علاقه‌های کودک هستند و به رشد مهارت‌های حرکتی و ذهنی کمک می‌کنند.

  • مثال‌ها:
  • قاشق و دانه‌های لوبیا برای تمرین شمارش و مهارت‌های ظریف دست
  • بطری‌های خالی و توپ‌های کوچک برای پرتاب و هدف‌گیری
  • کارت‌های رنگی برای تطبیق و تمرین حافظه

وسایل تخصصی در مراکز بازی‌ درمانی

در مراکز تخصصی، از ابزارهای حرفه‌ای برای تقویت حواس و مهارت‌های حرکتی استفاده می‌شود. این وسایل با طراحی علمی، هماهنگی حرکتی، تعادل و تمرکز کودک را بهبود می‌بخشند و تجربه بازی را جذاب‌تر می‌کنند.

  • مثال‌ها:
  • تاب‌های حسی و ترازوی تعادلی
  • تخته‌های تعادلی و مسیرهای حرکتی
  • میزهای نور و جعبه‌های حسی برای تحریک حواس مختلف

پازل‌های ساده، جورچین‌ ها، بازی‌های تطبیق شکل و رنگ، و بازی‌های حافظه از جمله فعالیت‌هایی هستند که توان ذهنی کودک را افزایش می‌دهند. این بازی‌ها به رشد مهارت‌های حل مسئله و تفکر منطقی کمک می‌کنند.

10 بازی‌ ساده برای کودکان استثنایی در خانه یا مهد کودک

انجام چند بازی ساده در خانه یا مهد کودک می‌تواند هم سرگرم‌کننده باشد و هم به رشد کودک کمک کند. در ادامه 10 نمونه از بازی‌های مناسب آورده شده است:

۱. ساختن قلعه با ملافه و بالش

چند صندلی، ملافه و کوسن را جمع کنید و با کمک کودک یک قلعه یا چادر درست کنید. بلند کردن وسایل و برنامه‌ریزی برای ساخت قلعه باعث تقویت عضلات و فکر کودک می‌شود.
بعد از ساخت قلعه، می‌توانید داخل آن کتاب بخوانید، با عروسک‌ها نمایش اجرا کنید یا در سکوت استراحت کنید. این فضا برای کودکانی که زود تحریک می‌شوند یا از صداها ناراحت می‌شوند، محیطی آرام و امن است.

۲. قل‌ قل روی زمین

برای تخلیه‌ی انرژی اضافی بچه‌ها، مخصوصاً کودکان پرتحرک، این بازی خیلی مناسب است. چند بالش یا کوسن را روی زمین بگذارید و از کودک بخواهید روی زمین بغلتد تا به یکی از بالش‌ها برسد و سپس جهتش را عوض کند.
می‌توانید آهنگ پخش کنید تا هر وقت موسیقی قطع شد، کودک حرکتش را متوقف کند. در پایان بازی، جمع کردن بالش‌ها یا در آغوش گرفتن زیر پتوی سنگین به آرام شدن بدن کودک کمک می‌کند.

۳. مسیر موانع

با استفاده از نوار چسب، بالش یا صندلی، مسیرهای ساده‌ای در اتاق درست کنید تا کودک از زیر یا روی آن‌ها عبور کند.
این بازی باعث هماهنگی بهتر بدن، تمرکز و حل مسئله می‌شود. اگر کودک تعادل ضعیفی دارد، مسیر را ساده‌تر کنید و با همراهی و تشویق، اعتمادبه‌نفس او را بالا ببرید.

۴. بازی استپ رقص

موسیقی پخش کنید و با کودک برقصید، اما هر وقت آهنگ قطع شد، همه باید ثابت بمانند!
این بازی به کودک یاد می‌دهد چطور حرکاتش را کنترل کند و به صدای اطرافش توجه کند. برای کودکانی که از صداهای بلند ناراحت می‌شوند، از آهنگ‌های آرام‌تر و آشنا استفاده کنید.

۵. شکار گنج خانگی

چند وسیله‌ی کوچک را در خانه پنهان کنید و برای پیدا کردنشان سرنخ بدهید. برای کوچکترها می‌توانید بگویید «چیزی قرمز پیدا کن» یا «یک وسیله‌ی گرد پیدا کن».
این بازی باعث تقویت دقت، حافظه و شناخت رنگ‌ها و شکل‌ها می‌شود. بهتر است سرنخ‌ها کوتاه و ساده باشند تا کودک به‌راحتی موفق شود و احساس توانایی کند.

کودکان کم‌توان ذهنی اغلب نیاز به تحریک حواس دارند. بازی‌هایی مانند «کیسه‌ لمسی» (تشخیص اشیا با لمس)، شن‌ بازی یا بازی با صداها و موسیقی، باعث تقویت درک حسی و کاهش اضطراب می‌شوند.

۶. بازی با کارت

با یک دسته کارت بازی، می‌توانید فعالیت‌های مختلفی انجام دهید. مثلاً از کودک بخواهید رنگ‌ها را جدا کند، اعداد را به ترتیب بچیند یا کارت‌های مشابه را کنار هم بگذارد.
این بازی به تقویت دقت، تمرکز و حرکات ظریف انگشتان کمک می‌کند. اگر کارت‌ها خیلی نازک هستند، می‌توانید از کارت‌های بزرگ‌تر استفاده کنید.

۷. بازی‌های نوبتی مثل XO، منچ یا مار و پله

بازی‌هایی مثل XO، منچ یا مار و پله برای آموزش صبر، رعایت نوبت و کنترل هیجان بسیار مفید هستند. کودک یاد می‌گیرد منتظر بماند و با دیگران همکاری کند.
اگر کودک بی‌قرار است، می‌توانید برای هر نوبت زمان مشخصی بگذارید تا انتظار برایش راحت‌تر شود.

۸. جعبه حسی

یک جعبه را با چیزهایی مثل برنج، لوبیا یا شن پر کنید و چند شیء کوچک داخل آن پنهان کنید تا کودک با دست دنبالشان بگردد.
این بازی حس لامسه‌ی کودک را تقویت می‌کند و باعث آرامش می‌شود. اگر کودک از لمس بعضی مواد ناراحت می‌شود، می‌تواند با قاشق یا انبرک دنبال وسایل بگردد.

۹. برج‌ سازی با بلوک

چیدن بلوک‌ها روی هم به کودک کمک می‌کند تمرکز و دقتش را افزایش دهد. از بلوک‌های رنگی و بزرگ‌تر برای شروع استفاده کنید تا بازی آسان‌تر و جذاب‌تر باشد.
این فعالیت باعث تقویت هماهنگی چشم و دست و حرکات ظریف می‌شود.

۱۰. نقاشی و کاردستی

بگذارید کودک با رنگ، چسب، مدادشمعی یا خمیر بازی کند و اثر خودش را بسازد.
این کار باعث آرامش، خلاقیت و بیان احساسات می‌شود. اگر کودک از دست زدن به رنگ ناراحت می‌شود، می‌تواند با گوش‌پاک‌کن یا چوب بستنی رنگ را پخش کند.

هر کودک استثنایی ویژگی‌های خاص خودش را دارد. مهم است که بازی را متناسب با توانایی و علاقه‌ی هر کودک انتخاب کنید. هدف از بازی، برنده شدن نیست؛ بلکه لذت بردن، یاد گرفتن و احساس موفقیت است. با کمی خلاقیت، خانه می‌تواند بهترین و امن‌ترین محل برای رشد و آموزش کودک باشد.

بازی درمانی نوعی روش روانشناختی است که در آن کودک از طریق بازی، احساسات، ترس‌ها و نیازهایش را بیان می‌کند.

بازی درمانی چیست و چگونه به کودکان استثنایی کمک می‌کند؟

بازی درمانی نوعی روش روانشناختی است که در آن کودک از طریق بازی، احساسات، ترس‌ها و نیازهایش را بیان می‌کند. در کودکان استثنایی، این روش به بهبود مهارت‌های ارتباطی، کاهش اضطراب و تقویت تمرکز کمک می‌کند. مربی یا درمانگر، بازی‌هایی را انتخاب می‌کند که متناسب با مشکل و هدف درمانی کودک باشد.

اگر می‌خواهید اطلاعات بیشتری درباره بازی‌ درمانی کسب کنید، به این مقاله سر بزنید: بازی‌ درمانی چیست؟

برای اجرای مؤثر بازی‌ درمانی، مربیان باید دانش کافی درباره مراحل رشد کودک، نوع اختلال و روش‌های تعامل مناسب داشته باشند. شرکت در دوره مربیگری مهد کودک می‌تواند بستری فراهم کند تا مربیان با اصول علمی بازی‌درمانی آشنا شوند و بتوانند این دانش را در محیط مهد یا خانه به‌کار بگیرند.

نتیجه‌گیری

بازی پلی میان دنیای درونی کودک و واقعیت بیرونی است. برای کودکان استثنایی، این پل نقش حیاتی‌تری دارد، زیرا از طریق آن می‌توان رشد، یادگیری و شادی را به زندگی‌شان آورد. طراحی درست بازی، انتخاب وسیله‌ مناسب و شناخت ویژگی‌های فردی هر کودک، تنها با آگاهی و تجربه‌ مربیان و والدین امکان‌پذیر است. آکادمی سلامت اول با برگزاری دوره مربیگری مهد کودک و ارائه‌ آموزش‌های تخصصی در زمینه‌ کار با کودکان استثنایی، می‌کوشد تا این مسیر را برای مربیان و والدین هموارتر کند. اگر باور دارید که هر کودکی حق دارد از طریق بازی رشد کند و بدرخشد، اکنون بهترین زمان برای یادگیری و عمل است.

سوالات متداول

۱. بازی های مناسب کودکان استثنایی چیست؟

کودکان استثنایی با بازی‌های حسی، حرکتی، خلاقانه و گروهی بهتر یاد می‌گیرند. فعالیت‌هایی مثل نقاشی، بازی با خمیر، جورچین، یا حرکات ورزشی ساده برای تقویت مهارت‌های ذهنی و جسمی بسیار مناسب است.

۲. چه بازی‌ هایی برای کودکان اوتیسم خوب است؟

بازی‌های ساختاریافته و نوبتی مثل جورچین، بازی تقلیدی یا بازی‌های حسی مثل شن‌بازی و موسیقی برای کودکان اوتیسم مناسب است. این بازی‌ها مهارت‌های اجتماعی و تمرکز را تقویت می‌کنند.

۳. چطوری با کودکان استثنایی بازی کنیم؟

با صبر و توجه به توانایی کودک بازی کنید، کارها را ساده و قابل تکرار کنید و همیشه بازخورد مثبت بدهید. بازی‌های کوتاه، سرگرم‌کننده و مرحله‌به‌مرحله بهترین نتیجه را دارند.

۴. چه جور بازی‌ های گروهی برای کودکان اوتیسم مناسب است؟

بازی‌هایی که نیاز به نوبت گرفتن و همکاری دارند مثل توپ‌بازی گروهی، قصه‌گویی جمعی یا تقلید حرکات گروهی، مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی کودکان اوتیسم را تقویت می‌کنند.

چه نوع اسباب بازی برای کودک اوتیسم بخریم؟

برای کودک اوتیسم، اسباب‌بازی‌هایی انتخاب کنید که حواس پنج‌گانه را درگیر کنند و در عین حال قابل‌پیش‌بینی و آرامش‌بخش باشند؛ مثل لگو، خمیر بازی، پازل و اسباب‌بازی‌های فشاری.

لطفا امتیاز خود را برای این دوره ثبت کنید

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

Picture of سارا رزمخواه
سارا رزمخواه
من پژوهشگر حوزه تغذیه و سلامت‌ام که از کنجکاوی و علاقه به یادگیری سیر نمی‌شم. از زمان دانشجویی، پیگیر جدیدترین تحقیقات دنیا در زمینه پزشکی، تغذیه و مراقبت خانگی بودم و حتی چندتا از کارهای پژوهشی‌م در ژورنال‌های معتبر خارجی منتشر شده. حالا سعی می‌کنم اون دانسته‌ها رو به زبون ساده‌تر برای همه به اشتراک بذارم تا هرکسی بتونه ازش استفاده کنه و سلامت خودش و عزیزانش رو بهتر مدیریت کنه.
مشاوره رایگان ثبت نام
لطفا برای تکمیل این فرم، جاوا اسکریپت را در مرورگر خود فعال کنید.

آخرین مطالب

دوره های آموزشی

guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها