خصوصیات کودکان اوتیسم

اوتیسم، یک ناتوانی پیش رونده است که بر تمام جنبه‌های زندگی افراد مبتلا تأثیر می‌گذارد و ارتباطات آن‌ها با محیط و دیگران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کودکان اوتیسمی به شکلی خاص و متفاوت از دیگران به دنیای اطراف خود نگاه می‌کنند، می‌شنوند و احساس می‌کنند. خصوصیات کودکان اوتیسم که در طیف وسیعی از علائم و ویژگی های کودکان اوتیسم مشاهده می‌شود، بخشی از هویت آن‌ها را شکل می‌دهد و بر عملکرد اجتماعی و شناختی‌شان تأثیر می‌گذارد. در دوره مربی مهدکودک، مربیان نیز می‌آموزند که با کودک اوتیسمی چگونه رفتار کنند.

کودکان اوتیسم چه خصوصیاتی دارند؟

برخی از این کودکان ممکن است با مشکلات یادگیری، چالش‌های مرتبط با سلامت روانی یا دیگر اختلالات نیز روبه‌رو شوند. با این حال، این بدان معنا نیست که آن‌ها قادر به یادگیری، رشد و شکوفایی نیستند. در این مقاله خصوصیات این کودکان را بررسی خواهیم کرد.

1. عدم برقراری تماس چشمی

اختلال طیف اوتیسم (ASD) یکی از اختلالاتی بوده که با مشخصه‌های متنوعی از جمله مشکل در برقراری تماس چشمی با دیگران در شرایط عادی همراه است. تماس چشمی در لیست خصوصیت‌های کودکان اوتیسمی، به عنوان یک عنصر حیاتی در تعاملات اجتماعی روزمره شناخته می‌شود؛ اما پژوهشگران به دلیل چالش‌های مربوط به تصویربرداری همزمان از مغز دو فرد، نتوانسته‌اند به درستی، مبانی عصبی این نوع تعاملات را در مبتلایان به ASD مطالعه کنند.

اخیراً، محققان دانشگاه ییل با استفاده از یک تکنولوژی نوآورانه که اجازه می‌دهد تصویربرداری از مغز دو فرد در شرایط زندگی طبیعی انجام شود، موفق به شناسایی مناطق خاصی از مغز شده‌اند. این نواحی به ویژه در ناحیه جداری پشتی مغز قرار دارند و به علائم اجتماعی مرتبط با اوتیسم پاسخ می‌دهند.

به نقل از سایت cdc:

اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک ناتوانی رشدی است که به دلیل تفاوت در مغز ایجاد می شود.
افراد مبتلا به ASD اغلب مشکلاتی در ارتباطات و تعامل اجتماعی و رفتارها یا علایق محدود یا تکراری دارند.
افراد مبتلا به ASD نیز ممکن است روش های مختلفی برای یادگیری، حرکت یا توجه داشته باشند.
توجه به این نکته ضروری است که برخی از افراد بدون ASD نیز ممکن است برخی از این علائم را داشته باشند. اما برای افراد مبتلا به ASD، این ویژگی ها می تواند زندگی را بسیار چالش برانگیز کند.

2. رفتار‌های تکراری و کلیشه‌ای

یکی از مهم ترین خصوصیات کودکان اوتیسم، رفتارهای تکراری است. بیش از ۴۰ درصد از کودکان مبتلا به اوتیسم، به طور قابل توجهی تحت تأثیر رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای قرار دارند و این رفتارها به‌ویژه در پسران بیشتر مشاهده می‌شود.

بروز این رفتارها به طور مداوم و در طول زمان، می‌تواند به‌طور جدی، عملکرد روزمره فرد مبتلا به اوتیسم را تحت تأثیر قرار دهد و در برخی موارد، منجر به کاهش کیفیت زندگی و عذابی برای کودک؛ مربی کودکان اوتیسم و خانواده شود. این حرکات و رفتارهای کلیشه‌ای نه تنها می‌توانند کودک را در جامعه دچار چالش کنند، بلکه مانع از برقراری ارتباطات اجتماعی و روابط دوستانه با هم‌سن و سالانش نیز می‌شوند.

با این حال، باید توجه داشت که رفتارهای تکراری، مختص کودکان دارای اوتیسم نیست و در اختلالاتی مانند سندرم تورت و اختلال وسواس فکری نیز مشاهده می‌شود. این رفتارها می‌توانند به طور کلی به چهار دسته تقسیم شوند:

1. حرکت‌های تکراری یا کلیشه‌ای: شامل حرکاتی است که به‌صورت مکرر و بدون هدف خاصی انجام می‌شوند، مانند تکان دادن دست‌ها یا بدن.
2. روتین‌های غیرعملکردی یا ریچوال‌ها: این شامل انجام فعالیت‌های خاص در ترتیب و زمان معین است که برای فرد دارای اوتیسم اهمیت زیادی دارد و عدم رعایت آن‌ها می‌تواند موجب اضطراب او شود.
3. مشغول شدن با قسمت‌هایی از اشیا: این رفتار شامل تمرکز بر روی جزئیات یا بخش‌هایی از اشیا است که برای کودکان دارای اوتیسم جذابیت خاصی دارد.
4. مشغول شدن با علایق محدود: کودکان ممکن است به طور افراطی به یک علاقه خاص، مانند یک شخصیت کارتونی یا نوع خاصی از ماشین، مشغول شوند و تمایلی به پرداختن به سایر فعالیت‌ها نداشته باشند.

نکته جالب این است که کودکان دارای اوتیسم نسبت به سایر اختلالات رشدی، تنوع بیشتری از رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای را نشان می‌دهند. از ویژگی های کودکان اوتیسم معمولاً تمایل بیشتری به انجام حرکات تکراری به‌ویژه در اندام‌های فوقانی، مانند دست‌ها و بازوها دارند.

3. حساسیت‌های کودکان مبتلا به اوتیسم

در خصوصیات کودکان اوتیسم، حساسیت به حواس مختلف انسانی را مشاهده خواهید کرد. حواس مختلف انسان شامل موارد زیر است:

• مناظر (دیدن)
• صداها (شنیدن)
• بوها (بویایی)
• مزه‌ها (چشایی)
• لمس (لامسه)
• تعادل (حس وستیبولار)
• آگاهی از موقعیت و حرکت بدن (حس عمقی)
• آگاهی از نشانه‌ها و احساسات داخلی بدن (حس داخلی)

افرادی که به اختلال اوتیسم مبتلا هستند، می‌توانند نسبت به طیف گسترده‌ای از محرک‌ها واکنش‌هایی از جمله حساسیت‌های بیش از حد (واکنش‌های شدید) یا حساسیت‌های کمتر از حد (واکنش‌های ضعیف) نشان دهند. در واقع، بسیاری از این افراد ترکیبی از هر دو نوع حساسیت را تجربه می‌کنند بنابراین بهتر است قبل از برخورد با آنها اصول آموزش به کودکان اوتیسم را بلد باشید.

به عنوان مثال، بسیاری از افراد مبتلا به اوتیسم نسبت به نورهای شدید یا طول موج‌های خاص مانند چراغ‌های فلورسنت حساسیت بالایی دارند. همچنین صداها، بوها، بافت‌ها و طعم‌های خاص نیز می‌توانند باعث اضطراب و ناراحتی آنها شوند. چنین حساسیت‌هایی ممکن است به منجر به «اجتناب حسی» در آنها شود؛ یعنی تلاشی برای دوری از محرک‌هایی که اکثر افراد می‌توانند به راحتی با آنها کنار بیایند.

اجتناب حسی می‌تواند به شکل‌های مختلفی، از جمله دوری از تماس فیزیکی، پوشاندن گوش‌ها برای جلوگیری از شنیدن صداهای بلند و غیرقابل پیش‌بینی یا اجتناب از پوشیدن برخی انواع لباس‌ها، خود را نشان دهد.

علائم ابتلا به اوتیسم در نوزادان

اوتیسم یک وضعیت پیچیده عصبی-رفتاری بوده که ممکن است در اوایل زندگی کودک نمایان شود. توجه به این نکته مهم بوده که هر نوزادی، منحصر به فرد است و علائم او ممکن است متفاوت باشد. در صورتی که هر نوع رفتار غیرعادی در کودک مشاهده کردید، بهتر است با پزشک متخصص مشورت کنید. در این بخش، به بررسی خصوصیات کودکان اوتیسم در ماه‌های ابتدایی تولد می‌پردازیم:

نوزاد تازه متولد شده تا 3 ماهه:

• تماس چشمی: نوزادان معمولی به طور مرتب با دیگران تماس چشمی برقرار می‌کنند، در حالی که نوزادان اوتیستیک ممکن است از این کار پرهیز کنند.
• لبخند و صدا: کودکان در این سن باید لبخند بزنند و صدا در آورند، در حالی که نوزادان اوتیستیک کمتر لبخند می‌زنند.
• واکنش به صدا: نوزادان معمولی به صداهای بلند واکنش نشان می‌دهند، اما نوزادان اوتیستیک ممکن است نسبت به این صداها بی‌تفاوت باشند.
• حساسیت به بافت‌ها: نوزادان ممکن است از تماس با بافت‌های جدید مانند پارچه‌ها مضطرب شوند.

3 تا 7 ماه:

• خندیدن و بازی: نوزادان عادی در هنگام بازی خندیده و واکنش نشان می‌دهند، در حالی که نوزادان اوتیستیک معمولاً لبخند نمی‌زنند.
• چرخش به سمت صدا: نوزادان باید به سمت صداها بچرخند و واکنش نشان دهند که این مورد در نوزادان اوتیستیک ممکن است مشاهده نشود.
• کنجکاوی نسبت به افراد جدید: نوزادان معمولی، نسبت به افراد جدید کنجکاو می‌شوند، اما نوزادان اوتیستیک ممکن است از تجربه‌های جدید خوشحال نشوند.

7 تا 12 ماه:

• پاسخ به اسم: نوزادان باید به نامشان پاسخ داده و مهارت‌های حرکتی و گفتاری ابتدایی را نشان دهند. نوزادان اوتیستیک ممکن است در این زمینه تأخیر داشته باشند.
• تفسیر حالات اجتماعی: نوزادان اوتیستیک معمولاً در تفسیر حالات اجتماعی ناتوان هستند و ممکن است به تماس‌های فیزیکی یا بغل شدن واکنش منفی نشان دهند.

سخن پایانی

در مجموع در این مقاله از آکادمی سلامت اول، توجه به خصوصیات کودکان اوتیسم می‌تواند به شناسایی هر چه زودتر این وضعیت کمک کند و در نتیجه اقدامات لازم برای پشتیبانی از رشد و توسعه کودک را فراهم آورد. در صورت مشاهده هرگونه علامت غیرعادی، مشاوره با پزشک متخصص توصیه می‌شود.

سوالات متداول

1. آیا کودکان مبتلا به اوتیسم می‌توانند با شخص دیگری دوست شوند؟

بله، اما ممکن است نیاز به کمک و حمایت بیشتری داشته باشند. والدین و معلمان می‌توانند با تشویق تعاملات اجتماعی و ایجاد فرصت‌های دوستانه، به آن‌ها کمک کنند.

2. آیا اوتیسم درمان‌پذیر است؟

اوتیسم یک اختلال طیف‌دار است و هیچ درمان قطعی برای آن وجود ندارد. اما با استفاده از روش‌های درمانی متنوع مانند تراپی‌های رفتاری، گفتاری و اجتماعی، می‌توان به بهبود مهارت‌ها و کیفیت زندگی کودکان مبتلا به اوتیسم کمک کرد.

3. کودکان مبتلا به اوتیسم، آیا توانایی‌های ویژه‌ای دارند؟

بله، برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم، ممکن است در برخی زمینه‌ها مانند ریاضیات، موسیقی یا هنر توانایی‌های فوق‌العاده‌ای داشته باشند. این توانایی‌ها به عنوان “نبوغ‌های اوتیسم” شناخته می‌شوند و می‌توانند به آن‌ها در سطوح مختلف کمک کنند.