همه چیز را در مورد کودک بیش فعال بدانید!

تصور کنید مربی یک کلاس کودکستان هستید. کلاس پر از شور و هیجان است. اما در میان بچه‌ها، کودکی است با انرژی تمام‌نشدنی. مدام از صندلی بلند می‌شود، وسط صحبت دیگران حرف می‌زند، نمی‌تواند تمرکز کند و هر لحظه دنبال چیزی جدید برای انجام دادن است. بقیه بچه‌ها نگاهش می‌کنند، بعضی‌ها اذیت می‌شوند و شما هم بین دلسوزی و خستگی مانده‌اید. شاید این کودک فقط پرانرژی باشد، اما شاید هم دچار اختلال بیش‌فعالی/نقص توجه (ADHD) باشد.

شناخت دقیق کودکان بیش‌ فعال کلید تعامل درست با آن‌هاست. اگر مربی هستید یا والدینی که دنبال آرامش در خانه‌اید، یا حتی به دنبال ورود به حوزه آموزش کودکان هستید، دانستن همه‌چیز درباره بیش‌فعالی نه تنها ضروری، بلکه نجات‌بخش است.

در این مقاله قرار است از صفر تا صد بیش‌فعالی را با هم بررسی کنیم و بگوییم چرا شرکت در دوره‌های تخصصی مانند دوره‌های مربی‌گری مهد کودک در آکادمی سلامت اول می‌تواند شما را برای مواجهه علمی، دلسوزانه و موثر با این کودکان آماده کند.

بیش‌فعالی یا ADHD؟ تفاوت در چیست؟

در ادبیات علمی، واژه ADHD مخفف Attention Deficit Hyperactivity Disorder به کار می‌رود که به معنی “اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی” است. اما در زبان روزمره، بسیاری از ما تنها از اصطلاح “بیش‌فعالی” یا “Hyperactivity” استفاده می‌کنیم.

اما این دو دقیقاً یکی نیستند! بیایید تفاوتشان را بهتر درک کنیم:

بیش‌فعالی فقط یکی از علائم ADHD است، اما همه‌ی کودکان بیش‌فعال الزاما دچار ADHD نیستند. همچنین برخی کودکان مبتلا به ADHD فقط در تمرکز مشکل دارند و بیش‌فعال نیستند.

در این مقاله، تمرکز ما بیشتر بر رفتارهای بیش‌فعالانه کودکان است یعنی کودکانی که انرژی‌شان بی‌پایان است، توقف‌ناپذیر به نظر می‌رسند و اغلب به چالش تربیتی و آموزشی تبدیل می‌شوند.

مقایسه‌ رفتاری، بالینی و مدیریتی ADHD و بیش‌فعالی

در این جدول، ویژگی‌های بالینی، سنی، درمانی و رفتاری این دو وضعیت با یکدیگر مقایسه شده‌اند. هدف از این مقایسه، آشنایی دقیق‌تر مربیان، والدین و کارشناسان کودک با مصادیق و نحوه تمایز میان این دو حالت است.

درک صحیح تفاوت میان “بیش‌فعالی” و “اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD)” نه‌تنها برای والدین، بلکه برای مربیان و فعالان حوزه آموزش کودک نیز حیاتی است. مربیانی که در دوره‌های تخصصی مانند “مربیگری مهدکودک” یا “کودک‌یاری” شرکت می‌کنند، می‌توانند با استفاده از این دانش، رفتارهای صحیح‌تری در برابر کودکان پرتحرک یا دارای اختلال از خود نشان دهند، از قضاوت زودهنگام جلوگیری کنند و در زمان مناسب اقدامات حمایتی و درمانی را آغاز نمایند.

علائم کودک بی‌توجه و بیش‌فعال

اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) شامل دو دسته اصلی علائم است که یکی مربوط به بی‌توجهی و دیگری مربوط به بیش‌فعالی و تکانشگری است. این علائم می‌توانند به‌تنهایی یا ترکیبی از هر دو در کودک مشاهده شوند. در ادامه، هر یک از این بخش‌ها به طور علمی‌تر و دقیق‌تر شرح داده می‌شود.

علائم بی‌توجهی

بی‌توجهی به معنای دشواری در حفظ تمرکز بر روی فعالیت‌ها و جزئیات است که می‌تواند عملکرد تحصیلی، اجتماعی و روزمره کودک را تحت تأثیر قرار دهد. برخی از نشانه‌های شایع بی‌توجهی عبارت‌اند از:

• فراموش‌کاری مکرر: کودک به‌طور مکرر کارها یا وسایل شخصی مانند کتاب‌ها، مدادها یا اسباب‌بازی‌ها را فراموش می‌کند یا گم می‌کند. این رفتار ناشی از عدم توجه به جزئیات و ناتوانی در ثبت اطلاعات در حافظه کوتاه‌مدت است.

• دشواری در دنبال کردن دستورالعمل‌ها: کودک نمی‌تواند به صورت کامل یا دقیق دستورالعمل‌های شفاهی یا کتبی را دنبال کند، به‌خصوص اگر دستورالعمل‌ها چندمرحله‌ای باشند. این مشکل ریشه در کاهش توجه مستمر و نقص در سازماندهی فعالیت‌ها دارد.

• نداشتن تمرکز در انجام کارها: کودک نمی‌تواند مدت زمان لازم بر روی تکالیف مدرسه، بازی‌ها یا فعالیت‌های روزمره تمرکز کند و به سرعت حواسش پرت می‌شود، حتی به محرک‌های غیر مرتبط محیطی.

• اجتناب یا ناتوانی در انجام وظایف نیازمند تلاش ذهنی مداوم: کودک از فعالیت‌هایی که نیازمند تمرکز طولانی و تفکر است، مانند خواندن کتاب، انجام تکالیف طولانی یا بازی‌های استراتژیک، اجتناب می‌کند یا زود خسته می‌شود.

• عدم توجه به جزئیات و اشتباهات ناشی از بی‌دقتی: در تکالیف مدرسه یا فعالیت‌های دیگر، کودک اغلب اشتباهات ناشی از عدم دقت انجام می‌دهد؛ برای مثال، اعداد را اشتباه می‌نویسد یا بخش‌هایی از تکلیف را نادیده می‌گیرد.

• عدم پیگیری کامل فعالیت‌ها: کودک شروع به انجام کاری می‌کند اما قبل از اتمام آن، توجهش از موضوع اصلی منحرف می‌شود و نمی‌تواند کار را تمام کند.

علائم بیش‌فعالی کودکان

بیش‌فعالی به معنای سطح غیرطبیعی و مفرطی از فعالیت بدنی و تحرک است که معمولاً فراتر از حد طبیعی کودکان هم‌سن و سال است. این علائم معمولاً در موقعیت‌هایی که انتظار می‌رود کودک آرام باشد، آشکار می‌شوند:

• حرکت مداوم حتی در شرایط نیازمند آرامش: کودک نمی‌تواند بی‌حرکت بنشیند و مدام در حال جنب‌وجوش، تکان خوردن، تکان دادن دست‌ها و پاها یا تغییر جای نشستن است. این رفتارها حتی در کلاس درس یا هنگام غذا خوردن دیده می‌شود.

• صحبت کردن بیش‌ازحد: کودک در موقعیت‌هایی که سکوت یا صحبت محدود انتظار می‌رود، به طور مکرر و بی‌وقفه صحبت می‌کند. این سخنوری زیاد می‌تواند باعث مزاحمت برای محیط و دیگران شود.

• ناتوانی در انتظار نوبت: کودک در بازی‌ها یا فعالیت‌های گروهی نمی‌تواند منتظر بماند و به سرعت وارد بازی یا مکالمه می‌شود. این رفتار به دلیل ضعف در مهارت‌های کنترل تکانشگری است.

• قطع کردن صحبت دیگران و مداخله ناگهانی: کودک به طور مکرر صحبت دیگران را قطع می‌کند، بدون توجه به اینکه ممکن است باعث ناراحتی یا سردرگمی در دیگران شود. این رفتار ناشی از تکانشگری و نقص در مهارت‌های اجتماعی است.

• رفتارهای تکانشی: انجام کارهایی بدون فکر قبلی مانند دویدن ناگهانی، پریدن از جاهای بلند یا لمس اشیاء و افراد بدون اجازه و پرت کردن وسایل 

• مشکل در آرام شدن: کودک معمولاً نمی‌تواند خود را آرام کند و در فعالیت‌های آرام یا تمرینات نیازمند سکون دچار مشکل است.

اهمیت شناخت دقیق این علائم

درک دقیق و علمی علائم بی‌توجهی و بیش‌فعالی، به ویژه برای والدین و مربیان، نقش کلیدی در شناسایی به موقع و مدیریت مؤثر این اختلال ایفا می‌کند. تشخیص زودهنگام و شناخت صحیح این نشانه‌ها، زمینه‌ساز مداخلات آموزشی و رفتاری مناسب بوده و از بروز مشکلات ثانویه مانند افت تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس و مشکلات ارتباطی جلوگیری می‌کند.

علت‌های بیش‌فعالی در کودکان

پدیده بیش فعالی کودکان یک اختلال پیچیده روان‌شناختی است که ناشی از تعامل چندین عامل مختلف ژنتیکی، زیستی و محیطی می‌باشد. شناخت دقیق این عوامل، به ویژه برای والدین، مربیان و متخصصان آموزشی اهمیت فراوانی دارد تا بتوانند به شکل بهتری از کودکان حمایت کنند.

عوامل ژنتیکی

مطالعات متعدد نشان داده‌اند که عوامل ژنتیکی نقش کلیدی در بروز بیش‌فعالی ایفا می‌کنند. کودکان دارای سابقه خانوادگی مثبت در اختلالات مرتبط با توجه و رفتار، مانند ADHD، احتمال بیشتری دارد که به این اختلال مبتلا شوند. تحقیقات بر روی دوقلوها و خانواده‌ها نشان می‌دهد که وراثت می‌تواند تا حدود 70-80 درصد در بروز بیش‌فعالی موثر باشد. برخی از ژن‌ها که در تنظیم انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین نقش دارند، به ویژه مورد توجه قرار گرفته‌اند، چرا که این انتقال‌دهنده‌ها در کنترل تمرکز و رفتارهای حرکتی اهمیت دارند.

عوامل زیستی

عوامل زیستی به اختلالات ساختاری، شیمیایی یا عملکردی در مغز مرتبط هستند که می‌توانند در ایجاد علائم بیش‌فعالی نقش داشته باشند:

• ناهنجاری‌های مغزی: تصویربرداری‌های مغزی نشان داده‌اند که برخی کودکان بیش‌فعال دارای تفاوت‌هایی در ساختار و فعالیت بخش‌هایی از مغز هستند که وظیفه کنترل توجه، رفتار و حرکت را بر عهده دارند، مانند قشر پیش‌پیشانی (Prefrontal Cortex) و گانگلیون‌های بازال.
• اختلالات در سیستم انتقال‌دهنده‌های عصبی: عدم تعادل در مواد شیمیایی مغزی مانند دوپامین و نوراپی‌نفرین می‌تواند باعث بروز مشکلات توجه و افزایش رفتارهای تکانشی شود.
• سابقه مشکلات دوران بارداری و تولد: مشکلاتی مانند کمبود اکسیژن هنگام تولد (هیپوکسی)، تولد زودرس یا وزن کم هنگام تولد می‌توانند بر رشد طبیعی مغز تأثیر منفی بگذارند و خطر ابتلا به بیش‌فعالی را افزایش دهند.

عوامل محیطی

محیط زندگی و شرایط پیرامون کودک نیز می‌توانند در بروز یا تشدید علائم بیش‌فعالی تأثیرگذار باشند:

• قرار گرفتن در معرض سموم: تماس با مواد سمی مانند سرب، مواد شیمیایی صنعتی یا آلودگی‌های محیطی در دوران کودکی یا حتی پیش از تولد می‌تواند باعث آسیب به سیستم عصبی مرکزی شود و خطر بیش‌فعالی را افزایش دهد.
• تغذیه نامناسب: کمبود برخی مواد مغذی ضروری مانند اسیدهای چرب امگا-3، آهن، روی و ویتامین‌ها در رژیم غذایی کودک می‌تواند بر عملکرد مغز و توجه تأثیرگذار باشد. همچنین مصرف بیش از حد مواد قندی یا افزودنی‌های خوراکی برخی مطالعات محدود آن را به تشدید علائم بیش‌فعالی مرتبط دانسته‌اند.
• استرس‌های دوران بارداری: فشارهای روانی شدید، مصرف مواد مخدر یا الکل، عفونت‌ها و بیماری‌های مزمن در مادر باردار می‌توانند روی رشد مغزی جنین تأثیر منفی بگذارند و احتمال بروز بیش‌فعالی در کودک را افزایش دهند.
• عوامل روانی-اجتماعی: محیط‌های خانوادگی پرتنش، عدم ثبات روانی والدین، محرومیت‌های عاطفی و سبک‌های تربیتی ناسازگار نیز می‌توانند در تشدید علائم بیش‌فعالی نقش داشته باشند.

پس همانطور که گفته شد، بیش‌فعالی نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل ژنتیکی، زیستی و محیطی است. درک عمیق این عوامل به والدین، مربیان و متخصصان حوزه آموزش کمک می‌کند تا با شناخت دقیق‌تر، مداخلات مؤثرتر و حمایتی هدفمندتر ارائه دهند. آکادمی سلامت با برگزاری دوره‌های تخصصی مربی‌گری مهد کودک و آموزش‌های فنی حرفه‌ای، فرصتی فراهم می‌کند تا شرکت‌کنندگان با این موضوعات به صورت علمی و عملی آشنا شوند و مهارت‌های لازم برای مدیریت صحیح این کودکان را کسب کنند.

فرآیند تشخیص بیش‌فعالی در کودکان

تشخیص اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی یک فرآیند چندمرحله‌ای و تخصصی است که نیازمند بررسی جامع و دقیق توسط روان‌شناس، روان‌پزشک یا متخصص کودک می‌باشد. تشخیص صحیح و به موقع، اولین گام اساسی در مسیر مدیریت و درمان مؤثر این اختلال است و می‌تواند از بروز مشکلات ثانویه مانند افت تحصیلی، اضطراب یا مشکلات رفتاری جلوگیری کند.

مراحل اصلی تشخیص بیش‌فعالی

1. جمع‌آوری اطلاعات از والدین و معلمان
   مهم‌ترین و ابتدایی‌ترین مرحله در تشخیص، جمع‌آوری اطلاعات دقیق درباره رفتار کودک در محیط‌های مختلف است. والدین و معلمان افرادی هستند که بیشترین زمان را با کودک می‌گذرانند و می‌توانند رفتارهای مرتبط با بیش‌فعالی یا بی‌توجهی را به دقت گزارش دهند. مصاحبه‌های ساختاریافته و نیمه‌ساختاریافته با والدین و معلمان انجام می‌شود تا الگوهای رفتاری کودک، شدت علائم، و تأثیر آن‌ها بر عملکرد روزانه بررسی شود.
2. استفاده از چک‌لیست‌ها و مقیاس‌های ارزیابی رفتاری
   برای سنجش دقیق‌تر علائم، از ابزارهای استاندارد و معتبر مانند چک‌لیست‌های رفتاری (Behavior Rating Scales) استفاده می‌شود. این ابزارها توسط والدین، معلمان یا خود کودک تکمیل می‌شوند و میزان شدت علائم بیش‌فعالی، بی‌توجهی و تکانشگری را در زمینه‌های مختلف زندگی نشان می‌دهند. نمونه‌هایی از این ابزارها عبارتند از:

• مقیاس رتبه‌بندی Conners
• مقیاس ارزیابی SNAP
• پرسشنامه Vanderbilt

1. ارزیابی روان‌شناختی و نوروسایکولوژیک
   در مواردی که تشخیص دقیق‌تر لازم است، آزمون‌های روان‌شناختی و نوروسایکولوژیک به کار می‌روند. این آزمون‌ها توانایی‌های شناختی، حافظه، توجه و عملکرد اجرایی کودک را بررسی می‌کنند. ارزیابی‌های جامع‌تر می‌توانند مشکلات همراه مانند اختلالات یادگیری، اضطراب یا افسردگی را نیز شناسایی کنند.
2. بررسی پزشکی و حذف سایر علل
   تشخیص بیش فعالی باید پس از حذف سایر مشکلات پزشکی و روانی صورت گیرد که ممکن است علائمی مشابه ایجاد کنند. این مرحله شامل معاینه پزشکی کامل، بررسی سوابق پزشکی، و در صورت لزوم آزمایش‌های بالینی است. اختلالات خواب، مشکلات شنوایی یا بینایی و بیماری‌های نورولوژیک باید در این بررسی‌ها مدنظر قرار گیرند.
3. مشاهده مستقیم رفتار کودک
   در برخی موارد، متخصص ممکن است رفتار کودک را در محیط‌های مختلف مشاهده کند تا ارزیابی جامع‌تری از رفتار و عملکرد او داشته باشد.

اهمیت تشخیص دقیق و جامع

تشخیص بیش فعالی فراتر از شناسایی علائم است و باید با در نظر گرفتن تاریخچه کامل پزشکی، روانی و محیطی کودک انجام شود. تشخیص نادرست یا دیرهنگام می‌تواند منجر به انتخاب روش‌های نامناسب درمانی، افزایش استرس کودک و خانواده، و پیامدهای منفی طولانی‌مدت شود.

به نقل از به سایت American Psychiatric Association

لازم به ذکر است که چندین وضعیت وجود دارند که می‌توانند علائم مشابه با اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) ایجاد کنند، مانند اختلالات یادگیری، اختلالات خلقی، اضطراب، مصرف مواد مخدر، آسیب‌های سر، مشکلات تیروئید و استفاده از برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها (Austerman, 2015). همچنین، ADHD ممکن است همراه با سایر اختلالات روانی از جمله اختلال مخالفت‌جویانه، اختلال سلوک، اختلالات اضطرابی و اختلالات یادگیری دیده شود (Austerman, 2015). بنابراین، انجام ارزیابی روان‌پزشکی کامل بسیار اهمیت دارد. هیچ آزمایش خون خاص یا تصویربرداری روتینی برای تشخیص ADHD وجود ندارد. گاهی اوقات بیماران ممکن است به منظور انجام تست‌های روان‌شناختی تکمیلی (مانند تست‌های نوروسایکولوژیک یا روان‌آموزشی) یا انجام آزمون‌های کامپیوتری برای ارزیابی شدت علائم، ارجاع داده شوند.

نقش آموزش در فرآیند تشخیص

در آکادمی سلامت، دوره‌های تخصصی مربی‌گری مهد کودک و آموزش‌های فنی حرفه‌ای با هدف افزایش دانش و مهارت‌های تشخیص و مدیریت کودکان بیش‌فعال طراحی شده‌اند. شرکت در این دوره‌ها به مربیان و والدین کمک می‌کند تا نشانه‌ها را بهتر بشناسند، فرآیند تشخیص را درک کنند و در مسیر حمایت از این کودکان مؤثرتر عمل کنند.

تفاوت بیش‌فعالی با شیطنت یا پرانرژی بودن کودکان

کودکان به طور طبیعی پرتحرک و بازیگوش هستند. این یک بخش طبیعی از رشد آن‌هاست که به توسعه مهارت‌های حرکتی و اجتماعی کمک می‌کند. اما بیش‌فعالی یا اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی یک اختلال رفتاری است که کودک در کنترل سطح فعالیت و توجه خود دچار مشکل می‌شود. در حالی که شیطنت و پرانرژی بودن گذرا و طبیعی است، بیش‌فعالی یک الگوی رفتاری مداوم و ناتوان‌کننده است.

برای روشن‌تر شدن تفاوت‌ها، جدول زیر را مشاهده کنید:

درمان و مدیریت کودک بیش‌فعال

درمان کودکان بیش‌فعال معمولاً شامل چند رویکرد اصلی است که بسته به شدت و شرایط کودک به‌کار گرفته می‌شود. دارودرمانی با استفاده از داروهای تنظیم‌کننده فعالیت مغزی، رفتاردرمانی برای آموزش مهارت‌های رفتاری جدید به کودک و آموزش والدین و مربیان و در نهایت ترکیب این دو روش که اثربخشی بیشتری دارد، از جمله مهم‌ترین راهکارهای مدیریت این اختلال به شمار می‌روند.

دارودرمانی

داروهایی مانند ریتالین یا آدرال برای تنظیم فعالیت مغز استفاده می‌شوند (با تجویز پزشک).

رفتاردرمانی

به کودک کمک می‌شود الگوهای رفتاری جدید را یاد بگیرد. همچنین والدین و مربیان نیز آموزش می‌بینند.

درمان ترکیبی

موثرترین روش استفاده همزمان از دارودرمانی و رفتاردرمانی است.

نقش والدین در بهبود رفتار کودک بیش‌فعال

• ایجاد ساختار منظم در خانه
• استفاده از تشویق به جای تنبیه
• وقت اختصاصی برای بازی و گفتگو با کودک
• مشارکت فعال در جلسات مشاوره یا درمان

نقش مربی کودک در برخورد با بیش‌فعالی کودکان

مربی‌ای که با بیش‌فعالی آشنا نباشد، ممکن است کودک را به اشتباه تنبیه کند یا دلسرد شود. اما مربی آگاه می‌داند چگونه رفتارهای درست را تقویت و رفتارهای چالش‌برانگیز را مدیریت کند.

راهکارهایی برای مربیان:

• استفاده از برنامه‌های ساختارمند و قابل پیش‌بینی
• تقسیم فعالیت‌ها به بخش‌های کوچک‌تر
• استفاده از فعالیت‌های فیزیکی برای تخلیه انرژی
• ارتباط مستمر با والدین کودک

یکی از جنبه‌های مهم در درمان و مدیریت کودکان بیش‌فعال، آموزش مهارت‌های اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری است. این آموزش به کودک کمک می‌کند تا بتواند رفتارهای خود را بهتر کنترل کرده و در انجام وظایف روزمره‌اش مسئولیت بیشتری به عهده بگیرد. پرورش مسئولیت‌پذیری، همراه با حمایت والدین و مربیان، نقش موثری در تقویت تمرکز، کاهش رفتارهای تکانشی و بهبود روابط اجتماعی کودک ایفا می‌کند.

چرا باید در دوره‌های مربی‌گری کودک آکادمی سلامت اول شرکت کنیم؟

برای این مهم، می‌توان دلایل زیر را برشمرد:

آشنایی تخصصی با کودکان دارای نیازهای ویژه

در این دوره‌ها به‌صورت عملی با رفتار، احساسات و نیازهای کودکان بیش‌فعال آشنا می‌شوید.

افزایش مهارت‌های ارتباطی و مدیریتی

یاد می‌گیرید چطور در شرایط چالش‌برانگیز آرام بمانید، کودک را راهنمایی کنید و با والدین تعامل سازنده داشته باشید.

آمادگی برای ورود حرفه‌ای به بازار کار

مربیانی که توانایی کار با کودکان بیش‌فعال را دارند، بسیار مورد تقاضا هستند.

نتیجه‌گیری

بیش‌فعالی یک اختلال قابل مدیریت است، نه برچسبی برای طرد کردن کودک. اگر شما مربی، والد یا علاقه‌مند به حوزه کودک هستید، دانستن همه‌چیز درباره رفتارهای بیش‌فعالانه نه‌تنها شما را حرفه‌ای‌تر می‌کند، بلکه زندگی یک کودک را تغییر می‌دهد. با شرکت در دوره‌های آکادمی سلامت اول، قدمی مؤثر برای ساختن دنیایی بهتر برای کودکان بیش‌فعال بردارید. همین امروز ثبت‌نام کنید و مربی‌ای باشید که کودکان هیچ‌گاه فراموش نخواهند کرد.

سوالات متداول

بیش‌فعالی چیست و چگونه تشخیص داده می‌شود؟

بیش‌فعالی یک اختلال رفتاری است که شامل فعالیت زیاد، تکانشگری و مشکلات تمرکز می‌شود. تشخیص توسط روان‌شناس یا روان‌پزشک کودک با استفاده از مصاحبه، چک‌لیست‌ها و آزمون‌های تخصصی انجام می‌گیرد.

آیا بیش‌فعالی همان شیطنت کودک است؟

خیر، بیش‌فعالی یک الگوی مداوم و پایدار است که کودک کنترل رفتار خود را ندارد، در حالی که شیطنت معمولاً گذرا و بخشی از رشد طبیعی کودک است.

چه عواملی باعث بروز بیش‌فعالی می‌شوند؟

عوامل ژنتیکی، ناهنجاری‌های مغزی، قرار گرفتن در معرض سموم محیطی و تغذیه نامناسب از مهم‌ترین دلایل شناخته شده بیش‌فعالی هستند.

آیا بیش‌فعالی قابل درمان است؟

بله، درمان‌های دارویی، رفتاردرمانی و ترکیب آن‌ها می‌توانند به بهبود قابل توجه علائم کودکان بیش‌فعال کمک کنند.

چگونه والدین و مربیان می‌توانند به کودکان بیش‌فعال کمک کنند؟

با آموزش صحیح، یادگیری روش‌های مدیریت رفتار و ایجاد محیط حمایتی، والدین و مربیان می‌توانند نقش مهمی در بهبود شرایط کودک ایفا کنند.